Met een knipoog:

In een democratie kan de meerderheid ongelijk hebben.

©H.Witte

 


                         Laat één van deze inspirerende songs                              je reisgenoot door de site zijn

Doe een suggestie voor een volgende inspirerende song - info@joopsoog.nl


Je bent op Joopsoog, de actieve hangplek voor progressieve vastberadenheid. De plek waar je niet enkel gratis je gewenste linkse injecties krijgt, maar waar jij ze ook zelf kan geven. Met columns, mededelingen, agenda's van (linkse) manifestaties en alles wat bijdraagt aan het streven naar een sociale, veilige en gezonde wereld.


Stiekem onrust binnen de VVD

De nieuwe vijand

Henk Witte, 17 november 2020

De Vroem Vroem Democraten zijn in verwarring. Een minderwaardigheidscomplex aangevuld met een toenemend gevoel van machteloosheid lijkt zich van de partij meester te maken. Na de nederlagen m.b.t. de dividendbelasting en het kinderpardon verliezen de mannen en vrouwen van voorman Rutte nu met de honderd kilometer maatregel het laatste beetje zelfrespect.

Dat de wanhoop nabij is blijkt wel uit het feit dat een flinke delegatie van de liberale volkspartij gisteravond op het kantoor van de A.N.W.B bijeen is gekomen om zich over de maatregelen te buigen, waarbij het er af toe ongewoon fel bij de verzameling keurige dames en heren aan toe ging. Aan het eind van een bewogen avond dan ook geen blije gezichten zoals al gauw gebruikelijk bij de blauw/oranje colonne, maar verbetenheid alom.

Een woordvoerder van de ontevreden groep liberalen liet ons na afloop weten dat ze nog deze week met enkele voorstellen gaan komen die de 100 kilometer maatregel moet verzachten.

Een groot bezwaar van de groep is dat de rechter rijbaan waarschijnlijk vol zal lopen en het wel erg moeilijk zal worden, zo niet onmogelijk, om, linksrijdend op tijd de gewenste afrit te bereiken. Men zal dan ook met het voorstel komen om de rechter rijbaan alleen te bestemmen voor afslaand verkeer, op welk moment of bij welke afrit ook. Men denkt dat Rutte gecharmeerd moet zijn van een nieuwe rijbaan met een overduidelijk rechts en rechts afslaand profiel.

Daarnaast zal men het voorstel doen om op de rijbanen tijdzones in te voeren. Op de rechter rijbaan zou dan de actuele tijd moeten gelden, terwijl de middenbaan in tijd drie uur voor loopt, zodat er ook drie uur eerder 130 gereden mag worden, terwijl vervolgens de linkerbaan drie uur achter zou moeten lopen, opdat drie uur later pas de 100 kilometer regel van kracht. De woordvoerder benadrukt dat deze maatregelen enkel en alleen bedoeld zijn om het moreel binnen de partij enigszins op te krikken.

 

Henk Witte, 16 november 2020

Bij een toenemend aantal politieke leiders in de wereld worden, terecht, kanttekeningen geplaats. In hoeverre zijn zij democratisch, verbindend, onbevooroordeeld, vrij van racisme en extreme opvattingen? Hoe gaan zij om met mensenrechten, het klimaatvraagstuk? Het rijtje ‘leiders’ bij wie maar weinig afdruipt van een streven naar een rechtvaardiger, naar een verdraagzamer en vredelievender wereld groeit gestaag. Het aantal opportunisten en populisten die het algemeen belang uit het oog verliezen en die voor meerdere eer en glorie van zichzelf of hooguit een handjevol bevoordeelden gaat is intussen groot genoeg om de wereld in een totale chaos te storten. En er liggen meer van dat soort non-valeurs en onverlaten op de loer.

Het meest pijnlijke van deze ontwikkeling is het gegeven dat al die populisten en opportunisten, noem  o.a. Trump, Johnsson, Duterte, Salvini, Bolsonaro, Erdogan, Orban langs democratisch weg op hun plek zijn gekomen. Meer en meer wordt duidelijk dat een evident deel van de kiezer niet geïnteresseerd is in de feiten. Een toenemend aantal burgers wenst slechts bevestiging te vinden van de eigen opvattingen. Het is een ontwikkeling die er toe leidt dat de polarisatie nog verder zal toenemen, waarbij de parelelle leefwerelden zoals we die nu al ervaren zich zullen versterken. Het zal een ontwikkeling zijn die leidt tot grote spanningen en uiteindelijk burgeroorlogen. Kijk naar de Verenigde Staten. Ook de ontwikkelingen in Polen en in Hongarije baren zorgen. In Polen wordt nu zelfs formeel een alternatieve geschiedenis geschreven die de waarheid geweld aan doet (zie o.a. het overheidsstandpunt over Auschwitz) en waar ook nog eens de aantasting van de rechtsstaat in het geding is.  In Hongarije legt Orban de neutrale pers en die van de oppositie aan banden en zullen de inwoners nog slechts kennis kunnen nemen van Orbans waarheid. De alternatieve 'waarheid' en  het daar naar handelen was en is in dictaturen al een geduchte vijand. Het zal ook voor democratieën in de toekomst niet anders zijn.



De macht van de reclame

Hoe hypocriet is Geert Wilders?

Henk Witte, 14-11-2020

Het is om gek van te worden. De reclames die ons dagelijks leven van minuut tot minuut (willen) beïnvloeden. Naar commerciële omroepen kijk ik nauwelijks. De doorgaans inhoudsloze programma’s zijn niet aan mij besteed. De sporadische keer dat ik er toch eens op afstem, nieuwsgierigheid is mij niet vreemd, krijg ik meteen een stevige klap in mijn smoel door storend onderbrekende commercials waardoor al weer snel het moment aanbreekt om maar weer weg te zappen.

Wekelijks valt er in tal van brievenbussen een in plastic verpakt pakket aan folders, 15 stuks is geen uitzondering, die doorgaans rap bij het papierafval verdwijnen. De papierverspilling moet op jaarbasis, alle woningen die zo’n soortgelijke bundel aan verkoopoffensief gerekend op de mat vinden, enorm zijn. Het psychologisch gezien afbrekend effect op het streven naar milieubewustzijn is daarbij ongetwijfeld evident. Zoals het dat ook is bij het zien van al die schreeuwende lichtreclames in winkelstraten en langs verkeerswege. TL-bakken die dag en nacht branden. Etalageverlichting idem dito.

Onze democratie vertoont de laatste tijd meer dan haarscheurtjes. En hoewel de witteboord vandalen hun uiterste best doen om hun egoïstische posities en hun winsten veilig te stellen in dit vermaledijde kapitalistische systeem, zal een totale teloorgang van een zichzelf in al zijn egocentrisme en narcisme de nek omdraaiend kapitalisme onvermijdelijk zijn. De opstand tegen de absurde verrijking en de steeds groter worden afstand tussen de elite en de armen wordt door het systeem zelf afgeroepen.

Ik had het in de eerste alinea’s over de reclame en hoe die ons steeds meer in de greep heeft. Ons koopgedrag wordt al tijden in hoge maten beïnvloed en bepaald door reclame, maar nog veel bedenkelijker zo niet gevaarlijk is de invloed die de reclame intussen gekregen heeft  op de nieuwsgaring. De aasgieren onder ons gebruiken alle middelen om geld, rijkdom en macht te vergaren en doen dat zonder de minste scrupules. Het fenomeen reclame is nu ook de financiële basis geworden voor (politieke) inmenging, manipulatie, nepnieuws en complottheorieën alsook voor diverse bedenkelijke digitale zogenaamde nieuwsplatforms en zo is de commercie een regelrechte bedreiging voor onze democratie geworden.

Henk Witte, 9 november 2020

In een eerder column heb ik uitgebreid aandacht besteed aan Steve Bannon, oud-adviseur van Donald Trump en trots ultra rechts, zo trots als maar zijn kan. Zijn pogingen om, na door Trump de laan uit te zijn gestuurd, in Europa de rechtstaat te ondermijnen zijn gelukkig gestrand. Hij zal hier geen Orbans en Salvini’s kweken. Zijn vrienden in Europa zagen hem met lede ogen naar de Verenigde Staten terugkeren, waar hem tenminste één proces vanwege vermeende fraude wacht. Hij schijnt geld dat bestemd was voor de bouw van de Muur tussen de VS en Mexico in zijn eigen portefeuille te hebben weggestopt.

Eén van die vriendjes van hem is Geert Wilders, die Bannon openlijk de liefde verklaarde. “Steve Bannon, geweldige man, groot strateeg. Hoop hem binnenkort weer te zien”, aldus Wilders in een tweet. Bannon, hoewel nu zelfs bij Alt Right uitgerangeerd, heeft kennelijk nog genoeg energie om alweer het nodige gif te spuwen. Volgens dit afval der mensheid dat desondanks nog steeds de naam mens mag dragen, maar waarmee geen echt mens geassocieerd wenst te worden, mag het hoofd van Dr. Fauci op het hek bij het Witte Huis gespiest worden en worden tentoongesteld als waarschuwing aan de bureaucraten in Washington.

Bannon gedraagt zich dus niet anders als de eerste de beste fanatieke IS-strijder, door Geert Wilders zo nadrukkelijk bestempeld als een barbaarsheid die bestreden moet worden. Ben benieuwd of Geert nog een spotprentje over Bannon tevoorschijn weet te toveren.


Doorgeslagen vrijheid van meningsuiting

Henk Witte, 2 november 2020.

 

De vraag die zo langzamerhand wel eens gesteld mag worden is of wij de vrijheid van meningsuiting dienen met de wijze waarop we er mee omgaan.

Staat de Westerse beschaving op het spel? De wijze waarop mensen als Trump omgaan met fatsoen en redelijkheid draagt in ieder geval niet bij aan onze beschaving bij. Dat geldt evenmin voor landen als Hongarije, Italië en Tsjechië waar achtereenvolgens, vluchtelingen worden uitgehongerd, mishandeld en negentig dagen in mensonwaardige omstandigheden worden opgesloten. Of zelfs voor Nederland waar we kinderen maken tot speelbal van beleid en de geest van de wet volkomen uit het oog dreigen te verliezen.

Er zijn politici die ons willen waarschuwen voor het zogenaamde gebrek aan beschaving in de islamitische wereld en dat daardoor onze beschaving wel eens in het gedrang zou kunnen komen. Zij en vele anderen hebben kennelijk niet in de gaten dat we zelf van binnenuit bezig zijn om onze beschaving af te breken. Die afbreuk van onze beschaafdheid, die glijdende schaal, wordt mede veroorzaakt door de manier waarop wij de sociale media gebruiken om onze opvattingen over van alles en nog wat te ventileren; als een gierput.

De Verlichting is vooralsnog, even los van de vele wetenschappelijke en technische ontwikkelingen, de laatste belangrijke maatschappelijke ontwikkeling in de geschiedenis van het Westen geweest. Een ontwikkeling die tot een doorbraak naar een nieuwe tijd leidde  en die het cultureel en sociaal-maatschappelijke leven zoals we dat nu kennen vorm heeft gegeven. Vooral het feit dat de Verlichting de tot dan vanzelfsprekende en opgelegde onmondigheid van de burger ter discussie stelde en geleidelijk aan het gedachtengoed van onder anderen Immanuel Kant hierover ingang ging vinden,  is van enorme invloed geweest en nog op wat uiteindelijk kon uitgroeien tot wat we nu kennen en koesteren als de vrijheid van meningsuiting.

Die vrijheid van meningsuiting was en is een belangrijke voorwaarde om de burger volwaardig deel te kunnen laten nemen aan het publieke debat. Zonder vrijheid van meningsuiting is het aan de kaak stellen van beleid en het openbaar bestuur onmogelijk. Zonder vrijheid van meningsuiting geen mogelijkheid voor de burger om mede invloed uit te oefenen op beslissingen die hem direct aangaan. De vraag die echter zo langzamerhand wel eens gesteld mag worden is of wij die vrijheid van meningsuiting wel dienen met de wijze waarop we heden ten dage met die vrijheid om gaan.

In volle gelijkwaardigheid aan het publieke debat deel kunnen nemen is voor de burger een groot goed waaraan absoluut niet getornd mag worden. Geen democraat die daar anders over zal denken. Het is van groot belang dat we ons in onze democratie betrokken voelen en tonen bij allerhande ontwikkelingen in onze samenleving. Ze bepalen immers mede de kwaliteit van ons bestaan. Inspraak, medezeggenschap en het kunnen mee beslissen is inherent aan een gezonde democratie.

Bij onze vrijheid van meningsuiting zijn we echter één ding uit het oog verloren, een aspect dat we op tal van andere gebieden wel respecteren, n.l. dat de vrijheid van de een kan leiden tot onvrijheid van de ander. Voor geluidsoverlast, zoals muziek bij de buren, hebben we vanwege de fysieke maar zeker ook de psychische overlast met elkaar regels (aantal decibellen) afgesproken. Het rookverbod beperkt dan weliswaar de vrijheid van de roker in openbare ruimtes, maar ze beschermt de niet-roker tegen fysieke en ook psychische overlast. Zo zijn er tal van voorbeelden waarbij we tot een voor de verschillende partijen leefbare oplossing trachten te komen.

Een zelfde principe zou ten aanzien van de vrijheid van meningsuiting moeten gelden. De manier waarop we daar nu mee omgaan kan evenzeer een aantasting zijn van de (bewegings-) vrijheid van anderen. Het constant afzetten tegen bevolkingsgroepen bijvoorbeeld schept een klimaat van angst en bedreiging. Het maken van een cartoon over een voor anderen zo wezenlijk belangrijk iemand als een profeet dient weinig anders dan het eigen (politieke) belang, maar tast de vrijheid van de geloofsbeleving van de ander aan en toont overigens weinig respect voor de medemens in zijn geloof. Een beschaving houdt rekening met de gevoelens van de ander.

We zijn dus, de oorspronkelijk bedoeling overziend, behoorlijk doorgeslagen. We beperken ons al lang niet meer sec tot het politieke en maatschappelijke debat, een debat dat overigens op basis van argumenten gevoerd zou moeten worden. Te zeer is de opvatting ingeslopen dat het recht op vrijheid van meningsuiting ons de ruimte geeft om elkaar niet zelden onheus te bejegenen, uit te schelden, voor vies en vuil uit te maken en te beledigen. In die zin keert de vrijheid van meningsuiting zich tegen ons. De weinig verheffende wijze waarop wij elkaar tegenwoordig bejegenen doet nadrukkelijk afbreuk aan beginselen van fatsoen en daarmee afbreuk aan onze beschaving. Het heeft weinig zin om op onze hoede te zijn voor invloeden van buiten (of van binnen) die onze beschaving geweld aan willen doen, als we vervolgens zelf onze beschaving, ons beschaafd zijn afbreken.

 

 

Wilders en Erdogan slaan handen ineen

Henk Witte, 28-10-2020.

Wilders en Erdogan slaan de handen ineen. Niet als vrienden, verre van, maar toch. De president van Turkije meende zijn ambtgenoot Macron naar een psychiater te moeten verwijzen. Macron had het namelijk gedurfd om na de gruwelijke aanslag op een docent het Islam terrorisme nog steviger te gaan aanpakken. Deze voor de hand liggende reactie op zo’n daad was voor Erdogan minder vanzelfsprekend. Niet omdat hij het er op zichzelf niet mee eens zou zijn dat terrorisme bestreden dient te worden, Erdogan doet immers niets anders met de Koerdische strijders, nee, de reactie van Erdogan is om andere reden voor de hand liggend. Wij, in het westen snappen intussen wel dat leiders van een land vaak een heel andere agenda hebben die hun reactie verklaart. Die andere reden is vaak en zeker ook in het geval van Erdogan de aandacht van de burger bij de binnenlandse problemen wegsluizen, zoals de economische neergang, zijn niet aflatende en weinig rechtschapen strijd tegen vermeende aanhangers van Gulen en de toenemende weerstand tegen het steeds verder beknotten van de persvrijheid. Dat alles verklaart zijn gespeelde verontwaardiging over hetgeen Macron aan de wereld liet weten.

De beste reactie op de opmerkingen van Erdogan zou GEEN reactie zijn geweest. Niets zo pijnlijk als genegeerd te worden. Maar dan is daar wel weer Geert Wilders die onmiddellijk publiciteit ziet en deze ook weet te genereren. Razendsnel wist hij een spotprent te publiceren, in de vaste overtuiging dat deze kwaad bloed zou zetten bij de Turkse president en vele andere aanhangers van de Islam. Een spotprent die op zichzelf een flauwe reactie is en bewust provocerend moest werken.

Als Wilders dan persé wilde reageren had hij er ook voor kunnen kiezen om in scherpe bewoordingen te laten weten dat Erdogan ten aanzien van in zijn ogen terreurbestrijding ook niet bepaald de dingen over zijn kant laat gaan. Wilders had er ook voor kunnen kiezen om de persvrijheid in Turkije nog maar eens nadrukkelijk te benoemen alsook de heksenjacht op vermeende ‘Gulisten’, in zijn ogen ‘foute’ advocaten en al die anderen die openlijk zijn politiek bekritiseren. Wilders had er dus voor kunnen kiezen te proberen de positie van Erdogan bij zijn volk te verzwakken, maar kiest er met zijn cartoon juist voor om deze bij zijn aanhang en twijfelaars te versterken. De solidariteitsverklaringen ten gunste van Wilders, o.a. uit de mond van Mark Rutte hebben dan ook een bedenkelijk randje. Men had mee moeten wegen dat Wilders er om partij politieke redenen op uit was om te provoceren. Het is nou eenmaal in Wilders’ belang dat de vijand, voor hem de Islam, duidelijk in beeld blijft. Het is voor een niet onbelangrijk deel zijn bestaansrecht.

 



De VS, een verloren democratie?

Henk Witte, 22-10-2020. Eerder gepubliceerd op 'Konfrontatie Digitaal" (link in rechterkolom). 

 

Wil de Verenigde Staten nog geloofwaardig bij de zogeheten vrije wereld blijven horen dan zal Trump bij de komende verkiezingen het bos in moeten worden gestuurd. Zonder broodkruimels of welke andere mogelijkheid ook om zich in het donkere woud te kunnen heroriënteren en terug te keren. Laat hem een oud vrouwtje wachten die nog wel een ruimte heeft met een dik slot op de schuur.

Als het volk van de VS niettemin toch weer voor het stuk onfatsoen kiest dan mag echt alle hoop als verloren worden beschouwd. De samenleving aan de achterkant van het vrijheidsbeeld zal nog verder uit elkaar gerukt worden, Republikeinen en Democraten zullen elkaar niet meer verstaan en  de ander steeds meer naar de strot grijpen, letterlijk, naar ik vrees. De VS heeft nou eenmaal met een President te maken die de andere partij niet ziet als een politieke tegenstander, maar als een vijand en die houding werkt ver door bij zijn aanhang. Alle ethiek lijkt dankzij Trump bij zijn fanatieke volgelingen te zijn verdwenen, voor zover die al aanwezig was.

De woorden en houding van Trump dragen nu zelfs zo  ver dat de Republikeinen zich volop aan het bewapenen zijn, overtuigd als ze zijn van een strijd met hun politieke rivalen. Een strijd die niet zal gaan, zoals eerder, tussen Noord en Zuid, maar een strijd die zich in de straten van alle plaatsen in het land zal gaan afspelen. Een strijd tussen buren en zelfs in families.

Of is het misschien zo dat republikeinen zich aan het bewapenen zijn omdat Trump schaamteloos zijn terugtreden bij eventueel verlies im frage stelde. Maken zijn aanhangers zich wellicht klaar voor een burgeroorlog. Fascistische krachten genoeg die meer dan bereid zijn om die chaos te ontketenen. Krachten die zich ontegenzeggelijk gesteund weten door Trump. Oer rechtse Leon de Winter mag dan bij Rick Nieman geprobeerd hebben het kijkerspubliek met opmerkingen dat Trump zich weldegelijk gedistantieerd heeft van de ultra rechtse groeperingen en dat er opnames zijn van zijn distantie, zand in de ogen te strooien, het bewijs bleef uit. Zelfs het Trump gezinde Fox heeft hier nooit kond van kunnen doen.

Mocht het tot een herverkiezing van de blonde, zelfingenomen (kenmerk van populisten en extreem rechtse onruststokers)splijtzwam Trump komen, dan zullen de democratische waarden in de VS ongetwijfeld nog verder in het geding komen, zal de verdeeldheid angstaanjagend fel worden en zullen alom schermutselingen (een understatement) tussen de voor- en tegenstanders toenemen en stevent het land af op de status van een bananenrepubliek met bijbehorende revoluties. De bewapening doet het ergste vermoeden. Voor zover dat nog het geval was zal de VS niet langer meer het grote voorbeeld van de vrije democratisch wereld kunnen zijn. Die rol krijgt Europa in de schoot geworpen, mits Europa voldoende afstand weet te nemen van de VS en zich meer en meer een onafhankelijke positie op het wereldtoneel weet aan te meten. De democratische schade die de VS bij een herverkiezing van Trump nog verder zal oplopen mag absoluut niet uitstralen naar ons continent. Meer dan ooit zullen de Europese democratisch krachten moeten worden gebundeld. We zijn trouwens lang genoeg een speelbal tussen de grootmachten geweest.

 


Alleen links populisme kan de strijd met rechts populisme aan.

Henk Witte, 21-10-2020. Eerder gepubliceerd  op "Konfrontatie Digitaal" (link in rechterkolom).

Dat er in Nederland behoefte bestaat aan een man, een partij, die krachtig stelling neemt tegen de politiek van mensen als Wilders en Baudet lijkt evident.

In de visie van Belgische politiek filosoof Chantal Mouffe is links populisme de enige manier om met enig succes het neoliberalisme en het rechts populisme te bestrijden. Zij vindt gehoor bij Pablo Iglesias, leider van het Spaanse Podemos die zich in zijn politiek handelen door haar geïnspireerd weet. Samen met de helaas door de grillen van de Griekse kiezer weer op een zijspoor belandde Griekse Syriza, is de partij van Iglesias een inspiratiebron voor de zo noodzakelijke tegenbeweging van enerzijds de gevestigde orde en anderzijds het rechts populisme.

Podemos en Syriza staan beide een sterk polariserende politiek voor die door de ‘oude garde’ met een zekere hooghartigheid wordt bekeken en benaderd, omdat die bewegingen in Spanje en Griekenland ook tegen het populisme aan zouden schuren. Volgens Chantal Mouffe is polarisatie een noodzaak om politiek levend te houden en is juist de afwezigheid er van de oorzaak dat rechts populisme kon opstomen. Simpel gezegd komt de opvatting van Mouffe er op neer dat een democratie pas functioneert als er wat te kiezen valt. Dat lijkt een open deur, maar het geeft de makke van de huidige tijd weer.

Voor veel kiezers zijn politieke partijen meer van hetzelfde en is de keuze juist veel te beperkt, zelfs ondanks de enorme versplintering in onze eigen democratie. Het onderscheid tussen de diverse partijen, is nagenoeg marginaal. Alleen de PVV, het Forum van Baudet en de SGP kleuren, elk op hun eigen wijze, buiten de standaardlijntjes, maar vertegenwoordigen beide verre van de behoefte bij een evident deel van de kiezers om tot een andere, meer rechtvaardige invulling van de maatschappij te komen. Al mag worden vermoed dat juist deze drie partijen een belangrijk deel van hun electoraat te danken hebben aan het zich onderscheiden van de saaie, nog weinig inspirerende volksvertegenwoordigingen die de overige partijen vormen.

Links populisme lijkt, alweer volgens Chantal Mouffe dan ook inderdaad het enige antwoord. De progressieve of toch tenminste alternatieve bewegingen in de genoemde landen verdienen, onderkennende de onmacht dan wel onwil van het bestaand politiek establishment om tot werkelijke ingrijpende verandering te komen, een kans. 

 

 


Moeten we de democratie een tijdje parkeren?

 20 oktober 2020 Henk Witte

Democratie is te belangrijk om aan de burgers over te laten.

Er is nog al wat op te voeren om de (tegen)stelling ‘democratie is te belangrijk om aan de burgers over te laten’ te onderbouwen.

De kiezer is dom
Te pas en te onpas wordt er geroepen om meer democratie waarbij het referendum wordt opgevoerd als het wondermiddel en dat allemaal met de voorstelling dat de kiezer best in staat zou zijn tot weloverwogen meningsvorming.

Inderdaad; een deel van de kiezers zal ongetwijfeld de moeite nemen om zich serieus in vraagstukken te verdiepen, zal door (specifieke) opleiding en kennis best in staat zijn zich een degelijk onderbouwde mening over een kwestie te vormen. Een deel heeft inzicht, kennis en het vermogen om redelijk objectief en genuanceerd bepaalde problematieken naar waarde te schatten.

Maar laten we onszelf niet voor de gek houden; het overgrote deel van ons, ondergetekende incluis, heeft niet die brede kennis, heeft geen verstand van alles, mist op tal van terreinen de verdieping en ontbeert het zicht op samenhang. Toch is er een grote groep van mensen die belangrijke beslissingen kennelijk liever over laten aan het onvermogen van (een evident deel van) de bevolking dan aan de door ons gekozen politici die dag dagelijks met de problemen aan de slag zijn, die de specifieke kennis hebben dan wel kunnen aanroepen, die uitvoerig geïnformeerd zijn of worden, die politieke ervaring hebben, die zicht hebben op de verschillende invalshoeken van een probleem, die samenhang met andere vraagstukken overzien, die kunnen waken over enige consistentie van beleid en die, niet in de laatste plaats, in staat moeten worden geacht emoties ondergeschikt te doen zijn aan een verstandelijke benadering. Te menen dat de kiezer zich kan meten met de politicus en zijn bagage is dan ook nogal aanmatigend.

De politici zelf laten niet af steeds weer uit te spreken dat de kiezer niet dom is. Zij zeggen dit om electorale redenen tegen beter weten in, want natuurlijk zijn er domme kiezers. Dom in de zin van te beperkt om te kunnen oordelen en in die zin kan zelfs gesteld worden dat nagenoeg alle kiezers dom zijn. Niet iedereen beheerst alle terreinen van beleid. Niet iedereen dus is onbeperkt in beoordelingsvermogen bij de verschillende vraagstukken. Niettemin; het is onvermogen dat mede de richting van ons bestaan bepaalt.

Let wel; ik heb niets tegen domheid en ben zelf dom op tal van terreinen en wens me dan ook niet in te laten met onderwerpen waar ik weinig of helemaal geen verstand van heb. Helaas is het inherent aan domheid om die beperking doorgaans niet te onderkennen en toch het hoogste woord te wensen.

De kiezer is asociaal
Huftergedrag is aan de orde van de dag. Op de sociale-media zijn nauwelijks nog fatsoenlijke woorden te vinden. Om het minste geringste wordt iemand de ernstigste ziektes of zelfs de dood toegewenst. Anti-Joodse spreekkoren vullen de stadions, hulpverleners worden aangevallen en op straat kunnen de meest stupide uitlatingen en verwensingen zonder moeite door camera of microfoon worden geregistreerd. Ook dit zijn kiezers. Ook zij geven mede richting aan uw en mijn bestaan.

De kiezer wordt misleid
Er is een toenemende kans dat de kiezers via nep-nieuws op het verkeerde been worden gezet en dat deze dus een mening meer en meer gaan baseren op – bewust – foutieve informatie. Sociale media als Facebook, vaak volgestouwd met volstrekte onzin maar niettemin door velen beschouwd als serieuze nieuwsbron, dreigen in toenemende mate het kiezersgedrag te bepalen. Ook deze kiezers geven richting aan uw en mijn bestaan.

Naast misleiding van de kiezers via nep-nieuws wordt ook bij herhaling de feiten geweld aan gedaan of wordt de kiezer geconfronteerd met volstrekt verschillende interpretaties. In hoeverre is de kiezer in staat het een en ander als (meest) juist te beoordelen? In hoeverre wordt de kiezer door manipulatie misleidt? Ook de misleide kiezer bepaalt mede onze toekomst.

Vreemde mogendheden beïnvloeden de kiezer
Die manipulatie komt de laatste tijd ook anderszins om de hoek kijken. Dat buitenlandse inlichtingendiensten al decennia lang proberen om politieke ontwikkelingen in andere landen te ‘sturen’ behoeft geen betoog. De mogelijkheid tot het heimelijk hacken van gegevens zal die inmenging slechts doen toenemen. In hoeverre zijn wij als kiezers tussen alle brij van over en weer gaande internationale verwijten nog in staat te beoordelen wat wel en wat niet waar is. Zelfs het journaille zal steeds meer moeite hebben te achterhalen wat wel en wat niet klopt. Ook mis- en disinformatie beïnvloedt de kiezer en bepaalt hier mede onze toekomst.

Tel bij dit alles nog eens de ondermijnende uitspraken van Trump ten aanzien van de Duitse regering en met betrekking tot de EU op, alsmede de tweespalt die zowel de VS, met in haar kielzog Israël alsook Rusland in onze regio tracht te zaaien, onder andere door welhaast onverbloemd – zie de via Rusland verkregen ‘lening’ aan het Front National en de Amerikaanse en Israëlische giften aan de PVV – het democratie ondermijnende populisme en opkomend nationalisme te steunen. Ook dit alles beïnvloedt het stemgedrag van de kiezer.

Loopt de democratie door dit alles op haar laatste benen? Chaos ligt hoe dan ook op de loer en het lijkt sowieso verstandig om voorlopig maar eens terughoudend te zijn in het aan de kiezer aanbieden van meer democratische mogelijkheden dan de periodieke verkiezingen. Sterker; misschien moeten we de democratie een tijdje parkeren en doen vervangen door technocratie. Het zou ons de tijd geven ons eens op al die verkeerde invloeden te gaan oriënteren en daar adequate antwoorden op te vinden.

 


Rechtse politiek leidt tot oorlog

17 oktober 2020 - Henk Witte

De ruk naar rechts heeft Europa tot dusver weinig goeds gebracht, integendeel

De rook van de Tweede Wereldoorlog gleed bij wijze van spreken nog over ons continent toen een aantal Europese landen besloot tot samenwerking met als voornaamste doel om nieuwe conflicten in onze regio te voorkomen. Weliswaar kennen wij in ons deel van de wereld intussen al een langere vrede dan ooit te voren, de Balkan even buiten beschouwing gelaten, maar echt getest is dat Verenigd Europa hierin tot dusver niet.

Hoewel de VS zijn stinkende best blijft doen om toch vooral Rusland als de grote boeman af te schilderen, daarbij vooral  gevolgd door lui die in onze kapitalistische samenleving het meest te verliezen hebben of die zich voor het karretje van de multinationale ondernemingen laten spannen, is het vooral de dreiging van binnenuit die ons waakzaam moet houden. De lieden, te vinden in een toenemend aantal populistische partijen in de diverse Europese landen, die, doorgaans met een rechts gedachtengoed, uit zijn op chaos en instabiliteit van onze democratieën zijn een veel groter gevaar dan welke macht buiten het verenigd Europa ook.

Eenheid, solidariteit, saamhorigheid, mededogen, empathie. Het zijn woorden die de populist nooit en te nimmer in de mond zal nemen. Naastenliefde staat ver van hun wereld. Ze grijpen het minste aan om mensen tegen elkaar op te zetten, zoals onlangs weer Geert Wilders met zijn betoog dat Mohammed en Fatima bedden bezet houden die voor Henk en Ingrid bestemd zijn.

Populistische bewegingen als de PVV en een toenemende verrechtsing in de diverse Europese landen hebben een bedenkelijk spin-off effect gekregen in de vorm van zorgelijk nationalistisch denken, opkomend rechts extremisme en fascisme die alom een aanslag doen op democratie en rechtsstaat. Vrijwel alle landen in Europa raken meer en meer onder invloed van antidemocratische krachten of kennen op zijn minst een fikse groei van dergelijke bewegingen. In sommige landen binnen de Unie maken nationalisten inmiddels de dienst uit. We hebben intussen meer last van de reacties op een vraagstuk dan van het vraagstuk zelf. Dat moet te denken geven.

Met name het toenemend nationalisme is, in een min of meer extreme vorm zoals zich dat bijvoorbeeld in Hongarije voor doet, de terugtrekkende beweging, weg van samenwerking en dialoog mag zonder overdrijving als bedreigend worden gezien voor de stabiliteit op het Europese continent. Van importantie daarbij is de verhouding van Hongarije met de buurlanden, in het bijzonder de landen waar grote Hongaarse minderheden leven, zoals in Roemenië, Slowakije en Servië.

Hongarije heeft het Verdrag van Trianon uit 1920, waarbij grote gebieden aan buurlanden werden toegewezen, nooit geaccepteerd. Door die gewijzigde landsgrenzen leven er in de buurlanden Slowakije (bijna 10 procent van de bevolking), Roemenië (8 procent) en in Servië (3,5 procent) Hongaarse minderheden die door de respectievelijke autoriteiten en de autochtone bevolking achtergesteld en gediscrimineerd worden. Met name in Slowakije heeft die Hongaarse minderheid het behoorlijk te verduren en er zijn al decennia lang conflicten tussen de beide landen over de behandeling van de Hongaren. Ook in Servië en Roemenië is de situatie van de Hongaarse minderheden allesbehalve rooskleurig. In hoeverre zal de nationalistische macht in Hongarije, al dan niet aangemoedigd door de bevolking in deze potjes willen gaan roeren en onder het excuus haar landgenoten (zij kregen in 2010 de Hongaarse nationaliteit) over de grens te hulp te schieten haar stukken grond van het voormalig Groot Hongaarse Rijk trachten terug te winnen? Net als in Hongarije viert ook in Slowakije het nationalisme hoogtij en beide landen kennen een aanzienlijke invloed van extreem rechts. Spanningen tussen de beide landen vormen een toenemend risico op een gewapend conflict.

Mogelijke schermutselingen tussen Hongarije en buurlanden, waaronder dus Servië, zullen zonder twijfel effect hebben op de labiele situatie in de Balkan, waar de Serven nog steeds op zeer gespannen voet staan met de Kosovaren en de Bosniërs. En wat gebeurt er in West-Europa als de boel in het oostelijk deel in de fik staat? De kans is groot dat rechts extreme en fascistische krachten misbruik van de ontstane wanorde zullen maken. Laten we ons daarbij realiseren dat het de VS een rot zorg zal zijn als hier een oorlog uitbreekt. Sterker; bij gebrek aan grootschalige conflicten elders, zou, om de oorlogseconomie overeind te houden, een stevig gewapend conflict in onze contreien zelfs wel eens geforceerd kunnen worden door onze zogenaamde bondgenoot. Een bondgenoot die even gemakkelijk kanonnenvlees levert als hamburgers als daarna, als de winsten voldoende zijn binnengelopen, de vrede weer bevochten moet worden en het bondgenootschap weer die impuls tot de status van onderdanige afhankelijkheid moet krijgen.

De komende paar jaar zullen cruciaal zijn voor Europa en de verdere groei naar gelijkwaardigheid van de E.U. met andere grootmachten. Het zal zowel de balans binnen als buiten onze Unie dienen.


De Europese Unie heeft wat uit te leggen over de Brexit

Henk Witte, 6 oktober 2020

Hadden, gezien het bredere belang en de grensoverschrijdende gevolgen, de Britten het besluit tot een Brexit wel autonoom mogen nemen?

De wanorde die door manipulatie en onvermogen in het Verenigd Koninkrijk is ontstaan en die weinig goeds zegt over het inzichtelijk vermogen van de politici aldaar mag dan in de eerste plaats door de Britten zelf veroorzaakt zijn, de Europese Unie heeft, niet in de laatste plaats gezien de gevolgen die de Brexit heeft voor de andere lidstaten en haar burgers, ook wel wat uit te leggen.

Uittreding 
Die gevolgen zijn immers groot: de economische schade voor bijvoorbeeld ons land kan volgens de overheid tot 2030 oplopen tot 10 miljard Euro. Daarnaast brengt de Brexit ook veel onzekerheid met zich mee voor de vele in het VK woonachtige Nederlanders en andere buitenlanders uit EU-landen voor wie de verblijfsstatus drastisch zou kunnen veranderen. Denk daarbij niet enkel aan verblijfsduur, maar ook aan iets als uitbetaling van uitkeringen en pensioenen en het arbeidsrecht. Over allerhande zaken zullen nieuwe overeenstemmingen moeten worden bereikt met nog altijd de kans dat er een ‘no-deal Brexit’ komt. De gevolgen zullen dan in de persoonlijke levenssfeer van de vele buitenlanders in het VK dramatisch zijn.

Alle gevolgen voor de gehele EU en haar bevolking overziend is de vraag legitiem of de Britten het besluit tot uittreding wel autonoom hadden mogen nemen. Landen die lid worden van de Unie leveren vanwege een breder belang een deel van hun autonomie in en dragen vanaf dat moment mede verantwoordelijkheid voor de Unie als geheel en daarnaast verantwoordelijkheid naar de afzonderlijke lidstaten. Het VK had op die verantwoordelijkheid gewezen moeten worden en op basis daarvan had de Unie betrokkenheid bij referendum en de uitvoering daarvan moeten afdwingen. Vooral ook omdat het zich al vrij snel liet aanzien dat de Britse politiek ‘slechts’ op basis van het meerderheidsbeginsel zou gaan acteren.

Breder belang
Onze moderne democratie zoals we die hebben doorontwikkeld gaat heel wat verder dan de interpretatie door de oude Grieken en daarin is de bescherming van minderheden een grondbeginsel geworden. De essentie van een democratie is niet dat de meerderheid beslist, maar dat de meerderheid bij besluiten zoveel mogelijk ruimte laat aan minderheden. Aan dit beginsel wordt vanuit machtspolitiek steeds meer geknaagd, iets dat ook overduidelijk bij het referendum over de Brexit is gebeurd.

De Europese Unie had over de democratische gang van zaken in het VK moeten waken en vanuit het brede belang nooit mogen accepteren dat de Britten een significant deel van haar bevolking het bos in ging sturen. Zij had bij de Britten moeten afdwingen dat een eventuele uittreding op zijn minst gebaseerd zou moeten zijn op een groot en stabiel draagvlak en had zich daarmee bovendien wellicht harder kunnen maken voor ook de belangen buiten de Britse grenzen.

Laten we hopen dat de Unie zichzelf snel het gereedschap verschaft dat al te gemakkelijk en te lichtzinnig handelen van lidstaten, vooral als daarmee schade wordt gedaan aan de overige landen, kan voorkomen.

 


Rechtse mensen zijn profiteurs

De vooruitgang vraagt om links denken.

Henk Witte, 23 september 2020

 

Het verschil tussen politiek links en politiek rechts zou aan het vervagen zijn. Een opvatting die je steeds vaker hoort. Het is inderdaad zo dat mensen meer een meer ook politiek ‘winkelen’ naar persoonlijke behoeftes, maar dat er geen verschil meer zou bestaan tussen rechts en links in de politiek is onzin. Er bestaat wel degelijk nog altijd een duidelijke scheidslijn tussen rechts en links, een scherpe lijn zelfs. Een onderscheid dat gebaseerd is op het feit dat rechts in het algemeen de wereld accepteert zoals die is en dat links nog wel wat aan die wereld wil verbeteren.

De wereld accepteren zoals deze is houdt in dat men zich conformeert of tenminste neerlegt bij de bestaande structuren. Structuren die vooral gebaseerd zijn op geld en macht en die omwille daarvan onrechtvaardigheid, ongelijkheid, verdeeldheid en onveiligheid in stand houden. Het zijn de behoudende mensen onder ons. Mensen die alles het liefst bij het oude, vertrouwde laten. ‘Je weet wel wat je hebt, maar niet wat je krijgt.’ Het zijn de sceptici die de ontwikkeling van de stoommachine met wantrouwen bekeken, die paard en wagen lang bleven verkiezen boven die luidruchtige en gevaarlijk snel (40 km/u) rijdende auto.

 

Linkse mensen kunnen niet accepteren dat de wereld is zoals hij is en zijn er van overtuigd dat veranderingen mogelijk zijn. Zij weigeren ongelijkheid en onrechtvaardigheid te accepteren als inherent aan onze samenlevingen. Zij leggen zich niet neer bij honger en armoede, bij onderdrukking en uitbuiting, bij de machtsspelletjes en de verdeel- en heerspolitiek.

 

Rechts wil deze mensen nogal eens weg zetten als ‘dromers’, als weinig realistisch, als naïef, maar vergeten dat die ‘dromers’ de geschiedenis aan hun kant hebben. Er zijn altijd mensen geweest die bereid waren hun kop boven het maaiveld uit te steken. In het verleden niet zelden met gevaar voor eigen leven of door anderszins in de problemen te komen. Zij durfden vraagtekens te zetten bij eeuwenlang ingebakken ‘waarheden’. Zij durfden het aan om de bijl in de doctrines van instituties te slaan en de dogma’s van de kerk ter discussie te stellen. Het is aan dit soort mensen te danken dat de verlichting in het Westen is ingetreden. Vrijdenkers als Spinoza en idealist Immanuel Kant waren de wegbereiders naar mondigheid van de burgers, het recht op inspraak, het recht op vrije meningsuiting, het bewerkstelligen van grondrechten. Het waren deze mensen en hun volgers die de invloed en macht van de kerk op het dagelijks bestaan van de mens wisten terug te dringen. Het waren socialisten en links liberalen die streefden naar de geestelijke bevrijding van de mens. De ‘dromers’ dus.

 

Het zijn ook dit type mensen die zich hard gemaakt hebben voor de ‘bevrijding’ van de arbeiders. Ze streden voor gelijke rechten. Zij hebben alle verworvenheden waar we nu allemaal, dus ook rechts,   van profiteren bewerkstelligd; het algemeen kiesrecht, de vrouwenemancipatie, de bereikbaarheid van goed onderwijs, het recht op vakantiedagen, de afschaffing van de kinderarbeid, de ziektewet, de sociale woningbouw en meer recent de A.O.W. en de verdere bevrijding van het individu tijdens ‘de linkse’ jaren zestig, de verkorte werkweek (vrije zaterdag) de medezeggenschap op de werkvloer (ondernemingsraden). Het zijn de mensen die vooraan gingen staan, staakten, de straat op gingen, de klappen opvingen, ontslag riskeerden of zelfs kregen. Het zijn de idealisten.

Rechts was altijd behoudend, conservatief, hield zich afzijdig en onderwierp zich aan de druk van de kerk die ‘Die Rooien’ verketterden en tegen wie ze vanaf de kansel werden opgezet. Sterker; rechts verzette zich niet zelden, aangemoedigd door kerk en kapitaal, fysiek tegen die vooruitstrevendheid. Het heeft al die veranderingen niet kunnen tegenhouden en inmiddels profiteren we allemaal, ook gemakzuchtig rechts, van al die door links bevochten verworvenheden. Gemakzuchtig rechts, de profiteurs van deze wereld.

 

De wereld is nog steeds niet volmaakt. De verlichting, ingezet in de 18e eeuw, is verre van afgerond. De multinationals zijn met hun macht en invloed op het dagelijks leven van de mens de leenheren van deze tijd. Nog steeds is het lot van de mens in handen van een handvol machtigen. Zij beslissen over oorlog en vrede. Over vijandigheid of saamhorigheid. Over samenwerking of tegenwerking.

De hoop is gevestigd op de dromers, de idealisten, de vooruitstrevenden, op mensen die altijd weer bereid zullen zijn om ‘de barricaden’ op te gaan. Mensen voor wie persoonlijk welzijn onlosmakelijk verbonden is met het welzijn van anderen. Op de nieuwe Spinoza’s, de Kants, de Voltaires en al hun progressieve volgers. Het kunnen er niet genoeg zijn.





 

Er komt een dag, dat jij met eene zwaai 
je mooie paje in de hoek kunt gooien. 
Dan zal een klinker in je jongenshand 
Kwitantie zijn voor hun verdomde fooien.
 
Menno ter Braak

 


LENIN

Socialisme en godsdienst 

 

 

16 december 1905

De moderne maatschappij is helemaal gebaseerd op de uitbuiting van de reusachtige massa’s van de arbeidersklasse door een uiterst geringe, tot de klassen der landeigenaren en kapitalisten behorende minderheid van de bevolking. Het is een slavenhoudersmaatschappij, want de “vrije” arbeiders, die hun leven lang voor het kapitaal werken, “hebben recht” alleen op die middelen van bestaan, die nodig zijn voor het levensonderhoud van de winst voortbrengende slaven en voor het verzekeren en het vereeuwigen van de kapitalistische slavernij.

Door de economische onderdrukking van de arbeiders worden onvermijdelijk alle mogelijke soorten politieke onderdrukking en sociale vernedering, verruwing en verkommering van het geestelijke en zedelijke leven der massa’s veroorzaakt en voortgebracht. De arbeiders kunnen in meerdere of mindere mate politieke vrijheid verwerven om voor hun economische bevrijding te strijden, maar geen enkele vrijheid zal hen verlossen van ellende, werkloosheid en onderdrukking, zolang de macht van het kapitaal niet ten val is gebracht. De godsdienst is een van de vormen van het geestelijk juk, dat overal en allerwegen op de volksmassa’s drukt, die door eeuwige arbeid voor anderen, door nood en vereenzaming terneergedrukt worden. De machteloosheid van de uitgebuite klasse in de strijd tegen de uitbuiters brengt even onvermijdelijk het geloof in een beter leven in het hiernamaals voort als de machteloosheid van de wilde in zijn strijd tegen de natuur het geloof in goden, duivels, wonderen e.d. voortbrengt. Hem, die zijn leven lang werkt en nood lijdt, leert de godsdienst deemoedigheid en lankmoedigheid hier op aarde en troost hem met de hoop op een hemelse beloning. Degenen echter, die van vreemde arbeid leven, leert de godsdienst weldadigheid hier op aarde, waarmee hij hun een nogal erg goedkope rechtvaardiging van heel hun uitbuiter bestaan biedt en tegen redelijke prijzen toegangskaarten verkoopt voor de hemelse zaligheid. Godsdienst is opium van het volk. Godsdienst is een soort geestelijke foezel, waarin de slaven van het kapitaal hun menselijk aangezicht en hun aanspraken op een ook maar enigszins menswaardig bestaan verzuipen.

Maar de slaaf, die zich bewust geworden is van zijn slavernij en opgestaan is voor de strijd voor zijn bevrijding, houdt al voor de helft op een slaaf te zijn. De moderne klassenbewuste arbeider, opgevoed door de fabriek van de grote industrie en wijs geworden door het leven in de steden, werpt de religieuze vooroordelen met verachting van zich af, laat de hemel aan de papen en de burgerlijke kwezels over en vecht voor een beter leven hier op aarde. Het moderne proletariaat schaart zich aan de kant van het socialisme, dat de wetenschap in dienst stelt van de strijd tegen de religieuze nevel en de arbeiders bevrijdt van het geloof in een leven aan gene zijde, doordat het hen aaneensluit tot de strijd aan deze zijde voor een beter bestaan.

Het verklaren van de godsdienst tot een privé-zaak — met die woorden wordt gewoonlijk de houding van de socialisten ten opzicht van de godsdienst uitgedrukt. Maar men moet de betekenis van deze woorden nauwkeurig definiëren, opdat ze geen misverstanden kunnen doen ontstaan. Wij eisen, dat de godsdienst met betrekking tot de staat een privé-zaak is, maar we kunnen de godsdienst in geen geval tegenover onze partij als een privé-zaak beschouwen. De staat dient geen bemoeienis met de godsdienst te hebben, de religieuze gemeenschappen mogen niet verbonden zijn met de staatsmacht. Het moet een ieder volkomen vrijstaan onverschillig welke godsdienst aan te hangen of ook geen enkele godsdienst te erkennen, d.w.z. atheïst te zijn, wat elke socialist in de regel immers ook is. Verschillen in rechten tussen de staatsburgers naar gelang van hun geloofsbelijdenis zijn absoluut ontoelaatbaar.  Zelfs het vermelden van de geloofsovertuiging van de staatsburgers in ambtelijke documenten moet absoluut uitgebannen worden. Er mogen geen subsidies zijn aan een staatskerk, geen toewijzingen van staatsgelden aan kerkelijke en religieuze gemeen-schappen, die volkomen vrije, van de 

staatsmacht onafhankelijke verenigingen van gelijkgezinde burgers moeten worden.Alleen door deze eisen volledig te realiseren kan een einde gemaakt worden aan dat smadelijke en vervloekte verleden, toen de kerk als een lijfeigene afhankelijk was van de staat en de Russische burgers als lijfeigenen afhankelijk waren van de staatskerk, toen er (tot op de dag van vandaag in onze strafwetboeken en in het procesrecht behouden gebleven) middeleeuwse, inquisitoriale wetten bestonden en toegepast werden, die geloof of ongeloof vervolgden, het geweten van de mensen verkrachtten, staatsbaantjes en staats sinecuren vastknoopten aan het uitreiken van deze of gene staatskerkelijke foezel.

 

Volledige scheiding tussen kerk en staat — dat is de eis, die het socialistische proletariaat aan de tegenwoordige staat en de tegenwoordige kerk stelt.

De Russische revolutie moet deze eis als onmisbaar bestanddeel van de politieke vrijheid realiseren. De Russische revolutie heeft in dit opzicht met bijzonder gunstige voorwaarden te maken, want het weerzinwekkende bureaucratische gedoe van de absolutistische politie- en lijfeigenschapstaat heeft zelfs onder de geestelijkheid ontevredenheid, gisting en verontwaardiging gewekt. Zelfs de Russische rechtgelovige geestelijkheid, zo onderworpen en onwetend als ze was, werd wakker geschud door het gerommel, waarmee de oude, middeleeuwse orde in Rusland in elkaar is gestort. Zelfs zij sluit zich aan bij de eis om vrijheid, protesteert tegen het bureaucratisch gedoe en de ambtelijke willekeur, tegen de spionagediensten van de politie, waartoe de “dienaren Gods” gedwongen worden. Wij, socialisten, moeten de beweging ondersteunen, doordat wij de eisen van de eerlijke en oprechte geestelijken tot het einde toe doorzetten, doordat wij deze mensen aan hun woord houden wanneer zij over vrijheid spreken, doordat wij van hen verlangen dat zij elke band tussen godsdienst en politie vastbesloten verbreken. Of jullie zijn oprecht — dan moeten jullie vóór de volledige scheiding tussen kerk en staat en tussen school en kerk zijn, vóór het zonder beperkingen en zonder voorbehoud tot een privé-zaak verklaren van de godsdienst. Of jullie aanvaarden deze consequente verlangens naar vrijheid niet — dan zijn jullie dus nog altijd bevangen door de overleveringen van de inquisitie, dan zitten jullie nog altijd aan de staatsbaantjes en staats sinecuren vast, dan geloven jullie dus niet in de geestelijke kracht van jullie wapen en laten jullie je nog altijd door de staatsmacht omkopen — en dan verklaren de klassenbewuste arbeiders van geheel Rusland jullie de meedogenloze oorlog.

Voor de partij van het socialistische proletariaat is de godsdienst geen privé-zaak. Onze partij is een verbond van klassenbewuste, progressieve strijders voor de bevrijding van de arbeidersklasse. Zulk een verbond kan en mag niet onverschillig staan tegenover onbewustheid, onwetendheid en het obscurantisme in de vorm van religieus geloof. Wij eisen de volledige scheiding tussen kerk en staat om met zuiver geestelijke en alleen maar geestelijke wapens, met onze pers, met ons woord tegen de religieuze nevel te kunnen vechten. We hebben namelijk ons verbond, de Russische Sociaal-democratische Arbeiderspartij, onder andere juist opgericht voor een dergelijke strijd tegen elke vorm van religieus dom houden van de arbeiders. Voor ons is de ideologische strijd geen privé-zaak, maar een aangelegenheid van de gehele partij, van het gehele proletariaat.

We zullen nu waarschijnlijk het advies moeten opvolgen, dat Engels eens de Duitse socialisten heeft gegeven, namelijk de literatuur van de Franse verlichters en atheïsten van de 18e eeuw vertalen en op massale schaal verbreiden.

We mogen ons daarbij echter in geen geval ertoe laten verleiden het religieuze vraagstuk abstract, idealistisch, “vanwege de redelijkheid”, buiten de klassenstrijd om aan de orde te stellen,zoals radicale democraten uit de bourgeoisie dit niet zelden doen. Het zou onzinnig zijn te geloven, dat men in een 

 

 

 

maatschappij, die op teugelloze onderdrukking en verruwing van de arbeidersmassa’s is gebaseerd, de religieuze vooroordelen langs een zuiver propagandistische weg kan verjagen. Het zou van burgerlijke bekrompenheid getuigen wanneer men vergeet dat de druk van de godsdienst, waaronder de mens gebukt gaat, slechts product en spiegelbeeld is van de economische druk binnen de maatschappij. Men kan het proletariaat niet door brochures en ook niet door propaganda bewust maken, wanneer het niet door zijn eigen strijd tegen de duistere machten van het kapitalisme wordt opgeklaard. De eenheid van deze werkelijk revolutionaire strijd van de onderdrukte klasse voor een paradijs op aarde is voor ons belangrijker dan de eenheid van opvattingen van de proletariërs over het paradijs in de hemel.

Dat is de reden waarom wij in ons programma niet spreken en niet mogen spreken over ons atheïsme; dat is de reden waarom wij de proletariërs, die nog deze of gene overblijfselen van de oude vooroordelen hebben overgehouden, niet beletten en niet mogen beletten tot onze partij te komen. De wetenschappelijke wereldbeschouwing zullen wij altijd propageren en de inconsequentheid van deze of gene “christenen” zijn wij genoodzaakt te bestrijden; maar dat betekent volstrekt niet dat men het vraagstuk van de godsdienst op de eerste plaats moet stellen, die het helemaal niet toekomt, en dat men mag toelaten dat de krachten van de werkelijke revolutionaire, economische en politieke strijd worden versplinterd ter wille van derderangs meningen of hersenschimmen, die al gauw elke politieke betekenis verliezen en door het gehele verloop van de economische ontwikkeling spoedig op de rommelzolder geworpen worden.

De reactionaire bourgeoisie heeft er overal naar gestreefd en ze begint nu ook bij ons er naar te streven om godsdiensttwisten te doen ontbranden, opdat de aandacht van de massa’s wordt afgeleid van de werkelijk belangrijke en fundamentele economische en politieke vraagstukken, die door het gehele Russische proletariaat, dat zich in zijn revolutionaire strijd aaneensluit, thans in de praktijk worden opgelost. Deze reactionaire politiek van versplintering der proletarische krachten, welke vandaag voornamelijk tot uiting komt in de pogroms van de benden der Zwarte Honderd, kan morgen heel goed ook veel geraffineerdere vormen verzinnen. We zullen deze politiek in ieder geval tegemoet treden met het rustig, beheerst en geduldig propageren van de proletarische solidariteit en van de wetenschappelijke wereldbeschouwing, zonder tweederangs meningsverschillen op te blazen.

Het revolutionaire proletariaat zal weten te bereiken dat de godsdienst voor de staat werkelijk een privé-zaak wordt. En onder dit, van middeleeuws slijk gezuiverde, politieke regiem zal het proletariaat een brede en openlijke strijd voeren om de economische slavernij, deze ware bron van religieuze versuffing van de mens, uit de weg te ruimen.

Als dit het geval is, waarom verklaren wij dan in ons programma niet dat wij atheïsten zijn? Waarom weigeren wij christenen en godvruchtige mensen dan niet tot onze partij toe te laten? Het antwoord op deze vraag moet een zeer belangrijk onderscheid duidelijk maken tussen de wijze waarop de burgerlijke democraten het vraagstuk van de godsdienst benaderen en de wijze waarop sociaal-democraten dat doen.

Aan heel ons programma ligt een wetenschappelijke wereldbeschouwing ten grondslag, en wel de materialistische. Tot het uiteenzetten van ons programma behoort dan ook noodzakelijkerwijze het duidelijk aantonen van de werkelijk historische en economische bronnen van de religieuze nevel. Tot onze propaganda behoort noodzakelijkerwijze ook de propaganda van het atheïsme; het uitgeven van wetenschappelijke literatuur op dit gebied, hetgeen door de absolutistisch-feodale staatsmacht tot nu toe ten strengste verboden en vervolgd werd, moet thans een deel van ons partijwerk worden.

 


O socialisme, nu moet ge weer leeren
te buigen voor een innerlijke macht
en thuis te raken ook in andre sferen
dan die, waarin g’uw groot werk hebt volbracht.

Nu moet g’u gaan bezinnen op de jaren
toen ge nog enkel een gedachte waart,
terugvinden den toon en de gebaren
van toen ge zwierft, een balling, over d’aard.

 

Ge moet inkeeren tot uw oorspronge’ en
heenbuige’ over de bronnen van uw wezen,
dáárvan te drinken, al ’t and’re vergeten

Ge moet vullen Uw uitgeputte longen
met zuiverder lucht dan die van de heeten
rumoerge steden: dan zult ge genezen.

Henriette Roland Holst (1869-1952)
uit: Vernieuwingen (1929)

Verzet begint niet met grote woorden

maar met kleine daden

zoals storm met zacht geritsel in de tuin

of de kat die de kolder in zijn kop krijgt

 

zoals brede rivieren

met een kleine bron

verscholen in het woud

 

zoals een vuurzee

met dezelfde lucifer

die een sigaret aansteekt

 

zoals liefde met een blik

een aanraking iets dat je opvalt in een stem

 

jezelf een vraag stellen

daarmee begint verzet

 

en dan die vraag aan een ander stellen

Remco Campert 


Gij, die verwaand de werkman durft versmaden,

Aan zulk een dwaas richt ik vooral mijn lied,

Die enkel zoekt om in ’t genot te baden,

Die maar uzelf in gans de schepping ziet;

Hoe kunt gij zo uw nietigheid vergeten!

Wie kookt uw disch, wie perst uw kostbaren wijn?

Wie brengt u drank en wie bezorgt u eten,

Wat zoudt gij zonder ’t werkvolk zijn?

“Hé! Uit de weg, gij lomperik, gare, gare!”

Zo klinkt de stem van monseigneur koetsier.

Ik vlieg erheen, maar ‘k hoor een droeve mare:

Een werkman plat gereden als een dier.

Hun eigen werk verplettert d’ arme slaven!

Had gij ze niet tot ’t maken van de trein,

Ge zoudt te voet gelijk die lompaards draven.

Wat zoudt ge zonder ’t werkvolk zijn?

 

Napoleon Destanberg 1865



                          Het socialisme heeft in Amerika nooit wortel geschoten                          omdat de armen zichzelf niet zien als een uitgebuit proletariaat, maar als tijdelijk in verlegenheid gebrachte miljonairs.


Eerder gepubliceerd

Chaos als politiek wapen

Henk Witte                                                                                                                                                                                             

Lees meer »

Pinkstergedichten

Krapuul - AJvdK                                                                                                                                                                                   

Lees meer »

In zijn uppie heeft de natiestaat geen toekomst

Sjaak Scheele-Krapuul                                                                                                                                                                     

Lees meer »

Vertrouwen in de mensen (met geld)

Door Joost - Sargasso                                                                                                                                                                       

Lees meer »

Overeenkomsten en verschillen tussen de Franse en de Chileense revolutie

Raoul Vaneigem (31 januari 2020) [Vertaling Geert Carpels; geredigeerd en van beeldmateriaal voorzien door thh.]  Bron:libertaire orde.                                                                                                                                                                     

Lees meer »

Kernwapens weg! Een visieloze missie

Henk Witte                                                                                                                                                                                                                                                       

Lees meer »

Artsen zonder Grenzen actief in de V.S.

Henk Witte                                                                                                                                                                                                                                                             

Lees meer »

Competitie verdeelt het werknemersfront

Henk Witte                                                                                                                                                                                                                       

Lees meer »

Omgaan met nepnieuws

Nepnieuws verspreiden is een interessante manier geworden om een goed inkomen te genereren. Als u een gewaarschuwd mens wilt zijn en niet op het verkeerde been gezet wilt worden, gun dan u zelf een kleine vijftien minuten en bekijk de video.

Lees meer »

Pas op voor mensen!

Henk Witte                                                                                                                                                                                                     

Lees meer »

 

De meeste werknemers hadden in de twintiger jaren geen recht op vakantiegeld, behalve een kleine groep die je het witte-boorden-proletariaat kunt noemen. Vakbonden, met name de socialistische vakbond N.V.V. samen met de S.D.A.P. (voorloper PvdA), hebben  zich altijd ingezet voor vakantiedagen en later voor vakantiegeld.  De diamantbewerkersbond ANDB boekte in 1910 als eerste een opvallend succes met een week vakantie, overigens zonder doorbetaling van loon.  In de jaren twintig ontstond het idee van vakantiegeld. Dat werd in 1966 een wettelijk recht.  Eind jaren dertig had al 80% betaalde vakantie in Neder-land. Daar is flink wat strijd voor gevoerd. In 1928 werd nog een half jaar lang door loodgieters gestaakt. 

Links gunt rechts ook het profijt van vooruitstrevendheid

Ze zouden er echter onderhand zelf ook wel iets voor mogen doen.

 

4-4-2020 Henk Witte

Politiek shoppen

Het verschil tussen politiek links en politiek rechts zou aan het vervagen zijn. Een opvatting die je steeds vaker hoort. Het is inderdaad zo dat mensen meer een meer ook politiek ‘winkelen’ naar persoonlijke behoeftes, maar dat er geen verschil meer zou bestaan tussen rechts en links in de politiek is onzin. Er bestaat wel degelijk nog altijd een duidelijke scheidslijn tussen rechts en links, een scherpe lijn zelfs. Een onderscheid dat gebaseerd is op het feit dat rechts in het algemeen de wereld accepteert zoals die is en dat links nog wel wat aan die wereld wil verbeteren.

Behouden

De wereld accepteren zoals deze is houdt in dat men zich conformeert of tenminste neerlegt bij de – door de mens – opgebouwde structuren. Structuren die vooral gebaseerd zijn op geld en macht en die omwille daarvan onrechtvaardigheid, onge-lijkheid, verdeeldheid en onvei-ligheid in stand houden. Het zijn de behoudende mensen onder ons. Mensen die alles het liefst bij het oude, vertrouwde laten. ‘Je weet wel wat je hebt, maar niet wat je krijgt.’ Het zijn de sceptici die de ontwikkeling van de stoommachine met wantrouwen bekeken, die paard en wagen lang bleven verkiezen boven die luidruchtige en gevaarlijk snel (40 km/u) rijdende auto.

Veranderen

Linkse mensen kunnen niet accepteren dat de wereld is zoals hij is en zijn er van overtuigd dat veranderingen mogelijk zijn. Zij weigeren ongelijkheid en onrecht-vaardigheid te accepteren als inherent aan onze samenlevingen. Zij leggen zich niet neer bij honger en armoede, bij onderdrukking en uitbuiting, bij de machtsspelletjes en de verdeel- en heerspolitiek. Rechts zet deze mensen  nogal eens weg  als ‘dromers’, als weinig realistisch, als naïef, maar vergeten dat die ‘dromers’ de geschiedenis aan hun kant hebben. Er zijn altijd mensen geweest die bereid waren hun kop boven het maaiveld uit te steken. In het verleden niet zelden met gevaar voor eigen leven of door anderszins in de problemen te komen. Zij durfden vraagtekens te zetten bij eeuwenlang ingebakken ‘waarheden’. Zij durfden het aan om de bijl in de wortels van doctrines en van instituties te slaan en de dogma’s van de kerk ter discussie te stellen.

Voorhoede

Het is aan dit soort mensen te danken dat de verlichting in het Westen is ingetreden. Vrijdenkers als Spinoza, Voltaire en idealist Immanuel Kant waren de wegbereiders naar mondigheid van de burgers, het recht op inspraak, het recht op vrije meningsuiting, het bewerkstelligen van grondrechten. Het waren deze mensen en hun volgers die de invloed en macht van de kerk op het dagelijks bestaan van de mens wisten terug te dringen. Het waren socialisten en links liberalen die streefden naar de geestelijke bevrijding van de mens. De ‘dromers’ dus.

De successen

Het zijn ook dit type mensen die zich hard gemaakt hebben voor de ‘bevrijding’ van de arbeiders. Ze streden voor gelijke rechten. Zij hebben alle verworvenheden waar we nu allemaal van profiteren bewerkstelligd; het algemeen kiesrecht, de vrouwenemancipatie, de bereikbaarheid van goed onderwijs, het recht op vakan-tiedagen, de afschaffing van de kinderarbeid, de ziektewet, de sociale woningbouw en meer recent de A.O.W. en de verdere bevrijding van het individu tijdens ‘de linkse’ jaren zestig, de verkorte werkweek (vrije zaterdag) de inspraak op de werkvloer (ondernemingsraden). Het zijn de mensen die vooraan gingen staan, staakten, de straat op gingen, de klappen opvingen, ontslag riskeerden of zelfs kregen. Het zijn de idealisten.

Aan de kant

Rechts was altijd behoudend, conservatief, hield zich afzijdig en onderwierp zich aan de druk van de kerk die ‘Die Rooien’ verketterden en tegen wie ze vanaf de kansel werden opgezet. Sterker; rechts verzette zich niet zelden, aangemoedigd door kerk en kapitaal, fysiek tegen die voor-uitstrevendheid. Het heeft al die veranderingen niet kunnen tegen-houden en inmiddels profiteren we allemaal, ook gemakzuchtig rechts, van al die door links bevochten verworvenheden. Gemakzuchtig rechts, de profiteurs. De mensen die de ander de kastanjes uit het vuur laten halen.

Hoop

De wereld is nog steeds niet volmaakt. De verlichting, ingezet in de 18e eeuw, is verre van afgerond. De multinationals zijn met hun macht en invloed op het dagelijks leven van de mens de leenheren van deze tijd. Nog steeds is het lot van de mens in handen van een handvol machtigen. Zij beslissen over oorlog en vrede. Over vijandigheid of saamhorigheid. Over samenwerking of tegenwerking.

De hoop is gevestigd op de dro-mers, de idealisten, de vooruit-strevenden, op mensen die altijd weer bereid zullen zijn om ‘de barricaden’ op te gaan. Mensen voor wie persoonlijk welzijn onlosmakelijk verbonden is met het welzijn van anderen. Op de nieuwe Spinoza’s, de Kants, de Voltaires en al hun progressieve volgers. Het kunnen er niet genoeg zijn.

 


De bedreiging van de aarde vraagt om een keuze: militaire legers of civiele legers

2-4-2020 Henk Witte

De enige kans om van oorlog af te komen is ofwel een herschikking van de economie, gebaseerd op een geheel nieuwe orde ofwel een alternatief voor de wapenindustrie die een vergelijkbare economische continuïteit in zich heeft. 

 

Het is bekend; de oorlogsindustrie en alles wat daar economisch gezien aan geketend is de grote katalysator van onze wereldeconomie. Alle middelen die de vele legers op deze aarde ter beschikking moeten hebben om, als dat nodig is, de strijd aan te kunnen gaan - van schoeisel tot vliegdekschepen en van veiligheidsbrillen tot raketsystemen -, helpen miljoenen mensen in de diverse landen aan een belegde boterham. Zo goed als ook de bouwsector, die voorziet in de gewenste huisvesting, opslagruimtes en hangars, de wegenbouwers en aanverwante sectoren die zorg dragen voor de benodigde infrastructuur en het totaal aan producten, materiaal  en arbeid dat de voedselvoorziening met zich meebrengt gezamenlijk een kolossale hoeveelheid werk schept.

Die motor is, mag gezegd, van levensbelang en dat die zelfde motor vrijwel continue dood en verderf zaait, waar is de uitdrukking ‘de een zijn dood is de ander zijn brood’ meer van toepassing, wordt dan ook door de ‘machinisten’ van deze economische machinekamer als niet meer dan een vervelend maar noodzakelijk neveneffect gezien, naïeve of misschien beter gezegd hypocriete quasi verontwaardigde volksvertegen-woordigers die op hun achterste benen staan als weer eens onschuldige burgers het slachtoffer zijn, ten spijt.

Zo lang onze kapitalistische economie op deze wijze geordend is zal aan die situatie geen einde komen. Oorlogen zullen steeds, stiekem of soms zelfs openlijk brutaal, (denk aan de valse voorwendselen voor de oorlog tegen Sadam Hussein destijds), door de eerder genoemde machinisten met op de achtergrond de aansturende grootverdieners worden aangejaagd. Steeds als de ene strijd op zijn einde loopt en de productiecijfers een dalende lijn gaan vertonen, wordt er wel weer elders een conflict in het leven geroepen. Machtswellustelingen, egotrippende leiders, sadistische oorlogszuchtigen en geloofsfanaten genoeg die voor dit lucratieve karretje zijn te spannen.

De enige kans om van oorlog af te komen is ofwel een herschikking van de economie, gebaseerd op een geheel nieuwe orde ofwel een alternatief voor de wapenindustrie die een vergelijkbare economische continuïteit in zich heeft.  Voor wat betreft een gelijkwaardig alternatief doet zich in de klimaatcrisis, door de coronacrisis even naar de achtergrond, wellicht nu die kans voor. Geleidelijk aan zal het toch ook tot al die gewetenloze aanstokers door moeten gaan dringen dat al die schermutselingen in geen verhouding staan tot de totale bedreiging die de klimaatontwikkeling vormt.

 
Meer dan driehonderd miljoen mensen wonen in een gebied dat door stijging van de zeespiegel in de nabije toekomst jaarlijks zal overstromen en daardoor nagenoeg onleefbaar zal worden. Landen of landsgebieden zoals Bangladesh, het gehele voormalige Zuid-Vietnam en steden als Mumbai, Basra, en Alexandrië komen definitief geheel of gedeeltelijk onder water, maar ook Groot-Brittannië zal moeten ervaren dat al dat gedoe rond de Brexit peanuts zal blijken te zijn als een belangrijk deel van het land gaat onderlopen, evenals dat bijvoorbeeld in Brazilië en Florida het geval zal zijn. En dan hebben we het nog slechts over dat ene aspect van de klimaatontwikkeling. Wereldsteden worden door de luchtvervuilende smog bijna onleefbaar en het is meer dan voorstelbaar dat de klimaatellende een exodus op gang brengt waarbij de vluchtelingenstromen van de laatste jaren schril zullen afsteken. Veel van die landen die nu door het water bedreigd gaan worden hebben in het verleden nooit de noodzaak gehad of gezien om ook maar iets aan bescherming te doen. In Engeland bijvoorbeeld is nauwelijks iets behoorlijks aan dijkbescherming gedaan en ook in grote, voor wat overstromingen betreft kwetsbare delen in de Verenigde staten heeft men een degelijke bescherming tot dusverre achter wegen gelaten.

Die klimaatontwikkeling nu biedt ons, de mensheid, wellicht de kans om al het wapentuig om te smeden tot gereedschappen die nodig zijn om de klimaatdreiging af te wenden en ons te beschermen tegen het intussen al onvermijdelijke. Enorme projecten zullen van de grond moeten komen om daar waar vereist dijken en dammen aan te leggen, rivieren en kanalen om te leiden, grote noodzakelijke infra structurele veranderingen en aanpassingen te bewerkstelligen en in het verkassen van industrieën, kantoren en mensen uit kwetsbare gebieden. Zie de situatie in Indonesië waar de hoofdstad moet worden verplaatst. Allemaal noodzakelijkheden die tegelijkertijd een kans zijn voor de wereldeconomie om de bakens te verzetten. Van dood en verderf zaaiende en destructieve oorlogsindustrie naar een constructieve aanpak van de veiligstelling van het leven op onze aarde.

Hoog tijd dat de Verenigde Naties hierover eens een grote conferentie op touw zet.

 

Geraakt het kapitalisme in crisis?

21-3-2020 Henk Witte

Sommigen menen dat de coronacrisis wel eens invloed zou kunnen hebben op de organisatie van onze samenleving. Dat we bijvoorbeeld anders tegen het globalisme, althans het economische aspect ervan, gaan aankijken. Moeten we misschien terug naar kleinschaliger economieën. Economieën waarin we, zeker ten aanzien van essentiële dingen, minder afhankelijk zijn van andere regio’s. Die afhankelijkheid is kwetsbaar gebleken - productie van mondkapjes en beademingsapparatuur - en dat is niet voor de eerste keer. Velen van ons herinneren zich de oliecrises en iedereen staat nog de teruggang van 2008 voor de geest, veroorzaakt door bedenkelijke bank- en hypotheekconstructies in de V.S. Het lijkt allemaal te pleiten voor een grotere mate van selfsupport per land of per regio.  

Of de wereld er na de huidige pandemie ook werkelijk anders gaat uitzien valt echter zeer te betwijfelen. Geluiden van wenselijke verandering van ons economische en financiële systeem waren ook te horen tijdens de crisis van 2008, maar nadat herstel zijn intrede ging doen werden we ook weer snel overgeleverd aan de oude structuren en machtsverhoudingen van het kapitalisme. De banken, waar destijds alle ellende begon, kregen weer dezelfde invloedrijke posities.

 

Kwetsbaar

Feitelijk toont het kapitalisme haar kwetsbaarheid. Winstbejag, uitbuiting in lage loonlanden, corruptie en machtspolitiek; het zijn de ingrediënten die leiden tot een enge concentratie en monopolies van de productieprocessen. Het zijn niet de eerste tekenen van zwakte die we in deze tijd waarnemen. Niet zo lang geleden schreef de journaliste Sarah Leonard in de New York Times: “De kapitalistische orde van na de Koude Oorlog heeft gefaald: zowel in Europa alsook in de V.S.  hebben de jongeren het minder goed dan hun ouders en zijn veel jongeren te arm om een nieuw gezinsleven te beginnen. In de VS gaan ze gebukt onder de studieschulden terwijl er moeilijk werk gevonden wordt”. Een vaststelling die vrijwel één op één op ons eigen land te projecteren is. Het is een opmerkelijke quote in een sterk kapitalistische krant.

 

Toenemende belangstelling

Net zo opmerkelijk als de stijgende belangstelling in de V.S., - het kapitalistische land bij uitstek – voor het socialistische gedachtengoed. De grote steun voor iemand als Bernie Sanders is daarvan een weerspiegeling. De jongeren zoeken er meer en meer naar een alternatief voor het kapitalisme. Meer dan vijftig procent van de mensen tussen 18 en 29 jaar verwerpt het kapitalisme en een derde staat positief ten opzichte van het socialisme. De opvatting dat regeringen en gevestigde politici in dienst staan van het kapitaal en dat daarbij het staatsapparaat en de gerechtelijke macht hun gereed-schappen zijn neemt sterk toe.

 

Angst

Daarentegen zijn er nog altijd veel mensen, vooral dus de ouderen, die terugschrikken voor het socialisme.   Opgegroeid met het – gecon-strueerde – vijandsbeeld en met de heksenjacht van Mc. Carthy is voor hen het socialisme hetzelfde als het communisme.  Bovendien is het beeld dat de voormalige Sovjet Unie en andere andere Marxistisch geknede landen hebben opgeroepen waar het gaat om democratie ook niet echt rooskleurig. Ook de huidige stand van zaken in het ‘nieuwe’ Rusland is een weinig verleidelijk alternatief. Het zijn terechte reserves, maar wel reserves waar een vette kanttekening bij geplaatst dient te worden.

Die kanttekening betreft het Rusland, direct na de revolutie in 1917. Die revolutie was de eerste bewuste poging van de arbeidersklasse om niet alleen het kapitalisme omver te werpen, maar ook te bouwen aan een nieuwe, socialistische samenleving. De Sovjet-Unie was in de eerste periode na de revolutie de meest democratische natie ter wereld: werkenden en landbouwers ston-den op democratische wijze aan de leiding van het land via hun raden (in het Russisch: ‘sovjets’). Het was de eerste staat ter wereld die vrouwen volledige gelijke rechten gaf, zoals het stemrecht maar ook het recht op abortus. Homo-seksualiteit werd gelegaliseerd.

 

Bedreiging

Lenin en Trotski hebben altijd uitgelegd dat het niet mogelijk is om socialisme te vestigen in één land. Voor hen kon een socialistisch geordende staat niet overleven in een overigens kapitalistische wereld. Het socialisme moest dus worden verbreid. De kapitalistische landen voelden de dreiging en 21 landen vielen Rusland binnen om de contra revolutie van de Russische kapitalisten,  tsaristen  en groot-grondbezitters te steunen. Onder die landen o.a. de V.S., Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en Japan. De contrarevolutie zou het einde inluiden van het kortstondig socialistisch experiment. Het land was nadat de Bolsjewieken van Lenin de burger-oorlog hadden gewonnen vermoeid en verarmd in onbalans geraakt en in die situatie trok in 1922 Stalin de macht naar zich toe. 

De beoogde socialistisch staat werd een communistische dictatuur met enerzijds een enorme economische opleving, maar anderzijds ook met verschrikkelijke gevolgen. Tijdens Stalins repressieve bewind vonden maar liefst  23 miljoen Russen de dood. Helaas is dit beeld van de geschiedenis als we over het socialisme, het communisme oordelen gaan overheersen en heeft het onze heldere kijk op wat het socialisme zou kunnen betekenen vertroebeld.

 

Doelen

Velen denken dat het bij het socialisme vooral gaat om verdeling van rijkdom. Natuurlijk is een eerlijke verdeling van geld en middelen een belangrijk doel, maar het socialisme gaat veel verder. Het gaat ook om beslissingen over wat er ge-produceerd wordt en hoe. Het gaat er ook om dat een eind wordt gemaakt aan de verspilling die vandaag in onder meer de reclamesector of de wapenindustrie bestaat. Een ander groot doel is het anders inrichten van de arbeids-processen. Nu wordt aan een steeds verder slinkende groep gevraagd harder te werken, terwijl anderen, veelal jongeren, langs de kant staan omdat ze geen werk vinden en geen toekomst op kunnen bouwen.

Een socialistische staatsvorm zou de bedrijven, de kleine zelfstandigen uitgesloten, onder democratische controle van de gemeenschap plaatsen en er bijvoorbeeld voor zorgen dat winsten terugvloeien naar de gemeenschap, dat iedereen deel-neemt aan beslissingsprocessen en dat verkozenen doorlopend verant-woording afleggen en afzetbaar zijn door hun kiezers.

 

Omwenteling

We streven allemaal, uitgezonderd de machtswellustelingen of de op het grote geld beluste egoïsten, naar een vreedzame en recht-vaardige wereld. Het heeft er helaas alle schijn van dat dit binnen de kapitalistische structuren nooit en te nimmer zal lukken. De tijd en de mens zullen in de nabije toekomst in gezamenlijkheid vrijwel zeker een andere orde gaan afdwingen. Een omwenteling waarbij de goede kanten van het huidige systeem, zoals de vrijheid van vereniging, samenkomst, onderwijs en Gods-dienst en de vrijheid van me-ningsuiting en die uit het so-cialistische gedachtengoed met elkaar verenigd worden. Een verbond dat leidt tot die recht-vaardige wereld waar we allemaal zo naar uitzien.