Met een knipoog:

Nauwelijks de helft in het leven is waar, de rest is op zijn minst twijfelachtig.

©H.Witte

 


                         Laat één van deze inspirerende songs                              je reisgenoot door de site zijn

Doe een suggestie voor een volgende inspirerende song - info@joopsoog.nl


Je bent op Joopsoog, de actieve hangplek voor progressieve vastberadenheid. De plek waar je niet enkel gratis je gewenste linkse injecties krijgt, maar waar jij ze ook zelf kan geven. Met columns, mededelingen, agenda's van (linkse) manifestaties en alles wat bijdraagt aan het streven naar een sociale, veilige en gezonde wereld.


Rechtse mensen zijn profiteurs

De vooruitgang vraagt om links denken.

Henk Witte, 23 september 2020

 

Het verschil tussen politiek links en politiek rechts zou aan het vervagen zijn. Een opvatting die je steeds vaker hoort. Het is inderdaad zo dat mensen meer een meer ook politiek ‘winkelen’ naar persoonlijke behoeftes, maar dat er geen verschil meer zou bestaan tussen rechts en links in de politiek is onzin. Er bestaat wel degelijk nog altijd een duidelijke scheidslijn tussen rechts en links, een scherpe lijn zelfs. Een onderscheid dat gebaseerd is op het feit dat rechts in het algemeen de wereld accepteert zoals die is en dat links nog wel wat aan die wereld wil verbeteren.

De wereld accepteren zoals deze is houdt in dat men zich conformeert of tenminste neerlegt bij de bestaande structuren. Structuren die vooral gebaseerd zijn op geld en macht en die omwille daarvan onrechtvaardigheid, ongelijkheid, verdeeldheid en onveiligheid in stand houden. Het zijn de behoudende mensen onder ons. Mensen die alles het liefst bij het oude, vertrouwde laten. ‘Je weet wel wat je hebt, maar niet wat je krijgt.’ Het zijn de sceptici die de ontwikkeling van de stoommachine met wantrouwen bekeken, die paard en wagen lang bleven verkiezen boven die luidruchtige en gevaarlijk snel (40 km/u) rijdende auto.

 

Linkse mensen kunnen niet accepteren dat de wereld is zoals hij is en zijn er van overtuigd dat veranderingen mogelijk zijn. Zij weigeren ongelijkheid en onrechtvaardigheid te accepteren als inherent aan onze samenlevingen. Zij leggen zich niet neer bij honger en armoede, bij onderdrukking en uitbuiting, bij de machtsspelletjes en de verdeel- en heerspolitiek.

 

Rechts wil deze mensen nogal eens weg zetten als ‘dromers’, als weinig realistisch, als naïef, maar vergeten dat die ‘dromers’ de geschiedenis aan hun kant hebben. Er zijn altijd mensen geweest die bereid waren hun kop boven het maaiveld uit te steken. In het verleden niet zelden met gevaar voor eigen leven of door anderszins in de problemen te komen. Zij durfden vraagtekens te zetten bij eeuwenlang ingebakken ‘waarheden’. Zij durfden het aan om de bijl in de doctrines van instituties te slaan en de dogma’s van de kerk ter discussie te stellen. Het is aan dit soort mensen te danken dat de verlichting in het Westen is ingetreden. Vrijdenkers als Spinoza en idealist Immanuel Kant waren de wegbereiders naar mondigheid van de burgers, het recht op inspraak, het recht op vrije meningsuiting, het bewerkstelligen van grondrechten. Het waren deze mensen en hun volgers die de invloed en macht van de kerk op het dagelijks bestaan van de mens wisten terug te dringen. Het waren socialisten en links liberalen die streefden naar de geestelijke bevrijding van de mens. De ‘dromers’ dus.

 

Het zijn ook dit type mensen die zich hard gemaakt hebben voor de ‘bevrijding’ van de arbeiders. Ze streden voor gelijke rechten. Zij hebben alle verworvenheden waar we nu allemaal, dus ook rechts,   van profiteren bewerkstelligd; het algemeen kiesrecht, de vrouwenemancipatie, de bereikbaarheid van goed onderwijs, het recht op vakantiedagen, de afschaffing van de kinderarbeid, de ziektewet, de sociale woningbouw en meer recent de A.O.W. en de verdere bevrijding van het individu tijdens ‘de linkse’ jaren zestig, de verkorte werkweek (vrije zaterdag) de medezeggenschap op de werkvloer (ondernemingsraden). Het zijn de mensen die vooraan gingen staan, staakten, de straat op gingen, de klappen opvingen, ontslag riskeerden of zelfs kregen. Het zijn de idealisten.

Rechts was altijd behoudend, conservatief, hield zich afzijdig en onderwierp zich aan de druk van de kerk die ‘Die Rooien’ verketterden en tegen wie ze vanaf de kansel werden opgezet. Sterker; rechts verzette zich niet zelden, aangemoedigd door kerk en kapitaal, fysiek tegen die vooruitstrevendheid. Het heeft al die veranderingen niet kunnen tegenhouden en inmiddels profiteren we allemaal, ook gemakzuchtig rechts, van al die door links bevochten verworvenheden. Gemakzuchtig rechts, de profiteurs van deze wereld.

 

De wereld is nog steeds niet volmaakt. De verlichting, ingezet in de 18e eeuw, is verre van afgerond. De multinationals zijn met hun macht en invloed op het dagelijks leven van de mens de leenheren van deze tijd. Nog steeds is het lot van de mens in handen van een handvol machtigen. Zij beslissen over oorlog en vrede. Over vijandigheid of saamhorigheid. Over samenwerking of tegenwerking.

De hoop is gevestigd op de dromers, de idealisten, de vooruitstrevenden, op mensen die altijd weer bereid zullen zijn om ‘de barricaden’ op te gaan. Mensen voor wie persoonlijk welzijn onlosmakelijk verbonden is met het welzijn van anderen. Op de nieuwe Spinoza’s, de Kants, de Voltaires en al hun progressieve volgers. Het kunnen er niet genoeg zijn.





 

Er komt een dag, dat jij met eene zwaai 
je mooie paje in de hoek kunt gooien. 
Dan zal een klinker in je jongenshand 
Kwitantie zijn voor hun verdomde fooien.
 
Menno ter Braak

 


LENIN

Socialisme en godsdienst 

 

 

16 december 1905

De moderne maatschappij is helemaal gebaseerd op de uitbuiting van de reusachtige massa’s van de arbeidersklasse door een uiterst geringe, tot de klassen der landeigenaren en kapitalisten behorende minderheid van de bevolking. Het is een slavenhoudersmaatschappij, want de “vrije” arbeiders, die hun leven lang voor het kapitaal werken, “hebben recht” alleen op die middelen van bestaan, die nodig zijn voor het levensonderhoud van de winst voortbrengende slaven en voor het verzekeren en het vereeuwigen van de kapitalistische slavernij.

Door de economische onderdrukking van de arbeiders worden onvermijdelijk alle mogelijke soorten politieke onderdrukking en sociale vernedering, verruwing en verkommering van het geestelijke en zedelijke leven der massa’s veroorzaakt en voortgebracht. De arbeiders kunnen in meerdere of mindere mate politieke vrijheid verwerven om voor hun economische bevrijding te strijden, maar geen enkele vrijheid zal hen verlossen van ellende, werkloosheid en onderdrukking, zolang de macht van het kapitaal niet ten val is gebracht. De godsdienst is een van de vormen van het geestelijk juk, dat overal en allerwegen op de volksmassa’s drukt, die door eeuwige arbeid voor anderen, door nood en vereenzaming terneergedrukt worden. De machteloosheid van de uitgebuite klasse in de strijd tegen de uitbuiters brengt even onvermijdelijk het geloof in een beter leven in het hiernamaals voort als de machteloosheid van de wilde in zijn strijd tegen de natuur het geloof in goden, duivels, wonderen e.d. voortbrengt. Hem, die zijn leven lang werkt en nood lijdt, leert de godsdienst deemoedigheid en lankmoedigheid hier op aarde en troost hem met de hoop op een hemelse beloning. Degenen echter, die van vreemde arbeid leven, leert de godsdienst weldadigheid hier op aarde, waarmee hij hun een nogal erg goedkope rechtvaardiging van heel hun uitbuiter bestaan biedt en tegen redelijke prijzen toegangskaarten verkoopt voor de hemelse zaligheid. Godsdienst is opium van het volk. Godsdienst is een soort geestelijke foezel, waarin de slaven van het kapitaal hun menselijk aangezicht en hun aanspraken op een ook maar enigszins menswaardig bestaan verzuipen.

Maar de slaaf, die zich bewust geworden is van zijn slavernij en opgestaan is voor de strijd voor zijn bevrijding, houdt al voor de helft op een slaaf te zijn. De moderne klassenbewuste arbeider, opgevoed door de fabriek van de grote industrie en wijs geworden door het leven in de steden, werpt de religieuze vooroordelen met verachting van zich af, laat de hemel aan de papen en de burgerlijke kwezels over en vecht voor een beter leven hier op aarde. Het moderne proletariaat schaart zich aan de kant van het socialisme, dat de wetenschap in dienst stelt van de strijd tegen de religieuze nevel en de arbeiders bevrijdt van het geloof in een leven aan gene zijde, doordat het hen aaneensluit tot de strijd aan deze zijde voor een beter bestaan.

Het verklaren van de godsdienst tot een privé-zaak — met die woorden wordt gewoonlijk de houding van de socialisten ten opzicht van de godsdienst uitgedrukt. Maar men moet de betekenis van deze woorden nauwkeurig definiëren, opdat ze geen misverstanden kunnen doen ontstaan. Wij eisen, dat de godsdienst met betrekking tot de staat een privé-zaak is, maar we kunnen de godsdienst in geen geval tegenover onze partij als een privé-zaak beschouwen. De staat dient geen bemoeienis met de godsdienst te hebben, de religieuze gemeenschappen mogen niet verbonden zijn met de staatsmacht. Het moet een ieder volkomen vrijstaan onverschillig welke godsdienst aan te hangen of ook geen enkele godsdienst te erkennen, d.w.z. atheïst te zijn, wat elke socialist in de regel immers ook is. Verschillen in rechten tussen de staatsburgers naar gelang van hun geloofsbelijdenis zijn absoluut ontoelaatbaar.  Zelfs het vermelden van de geloofsovertuiging van de staatsburgers in ambtelijke documenten moet absoluut uitgebannen worden. Er mogen geen subsidies zijn aan een staatskerk, geen toewijzingen van staatsgelden aan kerkelijke en religieuze gemeen-schappen, die volkomen vrije, van de 

staatsmacht onafhankelijke verenigingen van gelijkgezinde burgers moeten worden.Alleen door deze eisen volledig te realiseren kan een einde gemaakt worden aan dat smadelijke en vervloekte verleden, toen de kerk als een lijfeigene afhankelijk was van de staat en de Russische burgers als lijfeigenen afhankelijk waren van de staatskerk, toen er (tot op de dag van vandaag in onze strafwetboeken en in het procesrecht behouden gebleven) middeleeuwse, inquisitoriale wetten bestonden en toegepast werden, die geloof of ongeloof vervolgden, het geweten van de mensen verkrachtten, staatsbaantjes en staats sinecuren vastknoopten aan het uitreiken van deze of gene staatskerkelijke foezel.

 

Volledige scheiding tussen kerk en staat — dat is de eis, die het socialistische proletariaat aan de tegenwoordige staat en de tegenwoordige kerk stelt.

De Russische revolutie moet deze eis als onmisbaar bestanddeel van de politieke vrijheid realiseren. De Russische revolutie heeft in dit opzicht met bijzonder gunstige voorwaarden te maken, want het weerzinwekkende bureaucratische gedoe van de absolutistische politie- en lijfeigenschapstaat heeft zelfs onder de geestelijkheid ontevredenheid, gisting en verontwaardiging gewekt. Zelfs de Russische rechtgelovige geestelijkheid, zo onderworpen en onwetend als ze was, werd wakker geschud door het gerommel, waarmee de oude, middeleeuwse orde in Rusland in elkaar is gestort. Zelfs zij sluit zich aan bij de eis om vrijheid, protesteert tegen het bureaucratisch gedoe en de ambtelijke willekeur, tegen de spionagediensten van de politie, waartoe de “dienaren Gods” gedwongen worden. Wij, socialisten, moeten de beweging ondersteunen, doordat wij de eisen van de eerlijke en oprechte geestelijken tot het einde toe doorzetten, doordat wij deze mensen aan hun woord houden wanneer zij over vrijheid spreken, doordat wij van hen verlangen dat zij elke band tussen godsdienst en politie vastbesloten verbreken. Of jullie zijn oprecht — dan moeten jullie vóór de volledige scheiding tussen kerk en staat en tussen school en kerk zijn, vóór het zonder beperkingen en zonder voorbehoud tot een privé-zaak verklaren van de godsdienst. Of jullie aanvaarden deze consequente verlangens naar vrijheid niet — dan zijn jullie dus nog altijd bevangen door de overleveringen van de inquisitie, dan zitten jullie nog altijd aan de staatsbaantjes en staats sinecuren vast, dan geloven jullie dus niet in de geestelijke kracht van jullie wapen en laten jullie je nog altijd door de staatsmacht omkopen — en dan verklaren de klassenbewuste arbeiders van geheel Rusland jullie de meedogenloze oorlog.

Voor de partij van het socialistische proletariaat is de godsdienst geen privé-zaak. Onze partij is een verbond van klassenbewuste, progressieve strijders voor de bevrijding van de arbeidersklasse. Zulk een verbond kan en mag niet onverschillig staan tegenover onbewustheid, onwetendheid en het obscurantisme in de vorm van religieus geloof. Wij eisen de volledige scheiding tussen kerk en staat om met zuiver geestelijke en alleen maar geestelijke wapens, met onze pers, met ons woord tegen de religieuze nevel te kunnen vechten. We hebben namelijk ons verbond, de Russische Sociaal-democratische Arbeiderspartij, onder andere juist opgericht voor een dergelijke strijd tegen elke vorm van religieus dom houden van de arbeiders. Voor ons is de ideologische strijd geen privé-zaak, maar een aangelegenheid van de gehele partij, van het gehele proletariaat.

We zullen nu waarschijnlijk het advies moeten opvolgen, dat Engels eens de Duitse socialisten heeft gegeven, namelijk de literatuur van de Franse verlichters en atheïsten van de 18e eeuw vertalen en op massale schaal verbreiden.

We mogen ons daarbij echter in geen geval ertoe laten verleiden het religieuze vraagstuk abstract, idealistisch, “vanwege de redelijkheid”, buiten de klassenstrijd om aan de orde te stellen,zoals radicale democraten uit de bourgeoisie dit niet zelden doen. Het zou onzinnig zijn te geloven, dat men in een 

 

 

 

maatschappij, die op teugelloze onderdrukking en verruwing van de arbeidersmassa’s is gebaseerd, de religieuze vooroordelen langs een zuiver propagandistische weg kan verjagen. Het zou van burgerlijke bekrompenheid getuigen wanneer men vergeet dat de druk van de godsdienst, waaronder de mens gebukt gaat, slechts product en spiegelbeeld is van de economische druk binnen de maatschappij. Men kan het proletariaat niet door brochures en ook niet door propaganda bewust maken, wanneer het niet door zijn eigen strijd tegen de duistere machten van het kapitalisme wordt opgeklaard. De eenheid van deze werkelijk revolutionaire strijd van de onderdrukte klasse voor een paradijs op aarde is voor ons belangrijker dan de eenheid van opvattingen van de proletariërs over het paradijs in de hemel.

Dat is de reden waarom wij in ons programma niet spreken en niet mogen spreken over ons atheïsme; dat is de reden waarom wij de proletariërs, die nog deze of gene overblijfselen van de oude vooroordelen hebben overgehouden, niet beletten en niet mogen beletten tot onze partij te komen. De wetenschappelijke wereldbeschouwing zullen wij altijd propageren en de inconsequentheid van deze of gene “christenen” zijn wij genoodzaakt te bestrijden; maar dat betekent volstrekt niet dat men het vraagstuk van de godsdienst op de eerste plaats moet stellen, die het helemaal niet toekomt, en dat men mag toelaten dat de krachten van de werkelijke revolutionaire, economische en politieke strijd worden versplinterd ter wille van derderangs meningen of hersenschimmen, die al gauw elke politieke betekenis verliezen en door het gehele verloop van de economische ontwikkeling spoedig op de rommelzolder geworpen worden.

De reactionaire bourgeoisie heeft er overal naar gestreefd en ze begint nu ook bij ons er naar te streven om godsdiensttwisten te doen ontbranden, opdat de aandacht van de massa’s wordt afgeleid van de werkelijk belangrijke en fundamentele economische en politieke vraagstukken, die door het gehele Russische proletariaat, dat zich in zijn revolutionaire strijd aaneensluit, thans in de praktijk worden opgelost. Deze reactionaire politiek van versplintering der proletarische krachten, welke vandaag voornamelijk tot uiting komt in de pogroms van de benden der Zwarte Honderd, kan morgen heel goed ook veel geraffineerdere vormen verzinnen. We zullen deze politiek in ieder geval tegemoet treden met het rustig, beheerst en geduldig propageren van de proletarische solidariteit en van de wetenschappelijke wereldbeschouwing, zonder tweederangs meningsverschillen op te blazen.

Het revolutionaire proletariaat zal weten te bereiken dat de godsdienst voor de staat werkelijk een privé-zaak wordt. En onder dit, van middeleeuws slijk gezuiverde, politieke regiem zal het proletariaat een brede en openlijke strijd voeren om de economische slavernij, deze ware bron van religieuze versuffing van de mens, uit de weg te ruimen.

Als dit het geval is, waarom verklaren wij dan in ons programma niet dat wij atheïsten zijn? Waarom weigeren wij christenen en godvruchtige mensen dan niet tot onze partij toe te laten? Het antwoord op deze vraag moet een zeer belangrijk onderscheid duidelijk maken tussen de wijze waarop de burgerlijke democraten het vraagstuk van de godsdienst benaderen en de wijze waarop sociaal-democraten dat doen.

Aan heel ons programma ligt een wetenschappelijke wereldbeschouwing ten grondslag, en wel de materialistische. Tot het uiteenzetten van ons programma behoort dan ook noodzakelijkerwijze het duidelijk aantonen van de werkelijk historische en economische bronnen van de religieuze nevel. Tot onze propaganda behoort noodzakelijkerwijze ook de propaganda van het atheïsme; het uitgeven van wetenschappelijke literatuur op dit gebied, hetgeen door de absolutistisch-feodale staatsmacht tot nu toe ten strengste verboden en vervolgd werd, moet thans een deel van ons partijwerk worden.

 


O socialisme, nu moet ge weer leeren
te buigen voor een innerlijke macht
en thuis te raken ook in andre sferen
dan die, waarin g’uw groot werk hebt volbracht.

Nu moet g’u gaan bezinnen op de jaren
toen ge nog enkel een gedachte waart,
terugvinden den toon en de gebaren
van toen ge zwierft, een balling, over d’aard.

 

Ge moet inkeeren tot uw oorspronge’ en
heenbuige’ over de bronnen van uw wezen,
dáárvan te drinken, al ’t and’re vergeten

Ge moet vullen Uw uitgeputte longen
met zuiverder lucht dan die van de heeten
rumoerge steden: dan zult ge genezen.

Henriette Roland Holst (1869-1952)
uit: Vernieuwingen (1929)

Verzet begint niet met grote woorden

maar met kleine daden

zoals storm met zacht geritsel in de tuin

of de kat die de kolder in zijn kop krijgt

 

zoals brede rivieren

met een kleine bron

verscholen in het woud

 

zoals een vuurzee

met dezelfde lucifer

die een sigaret aansteekt

 

zoals liefde met een blik

een aanraking iets dat je opvalt in een stem

 

jezelf een vraag stellen

daarmee begint verzet

 

en dan die vraag aan een ander stellen

Remco Campert 


Gij, die verwaand de werkman durft versmaden,

Aan zulk een dwaas richt ik vooral mijn lied,

Die enkel zoekt om in ’t genot te baden,

Die maar uzelf in gans de schepping ziet;

Hoe kunt gij zo uw nietigheid vergeten!

Wie kookt uw disch, wie perst uw kostbaren wijn?

Wie brengt u drank en wie bezorgt u eten,

Wat zoudt gij zonder ’t werkvolk zijn?

“Hé! Uit de weg, gij lomperik, gare, gare!”

Zo klinkt de stem van monseigneur koetsier.

Ik vlieg erheen, maar ‘k hoor een droeve mare:

Een werkman plat gereden als een dier.

Hun eigen werk verplettert d’ arme slaven!

Had gij ze niet tot ’t maken van de trein,

Ge zoudt te voet gelijk die lompaards draven.

Wat zoudt ge zonder ’t werkvolk zijn?

 

Napoleon Destanberg 1865



                          Het socialisme heeft in Amerika nooit wortel geschoten                          omdat de armen zichzelf niet zien als een uitgebuit proletariaat, maar als tijdelijk in verlegenheid gebrachte miljonairs.


Eerder gepubliceerd

Chaos als politiek wapen

Henk Witte                                                                                                                                                                                             

Lees meer »

Pinkstergedichten

Krapuul - AJvdK                                                                                                                                                                                   

Lees meer »

In zijn uppie heeft de natiestaat geen toekomst

Sjaak Scheele-Krapuul                                                                                                                                                                     

Lees meer »

Vertrouwen in de mensen (met geld)

Door Joost - Sargasso                                                                                                                                                                       

Lees meer »

Overeenkomsten en verschillen tussen de Franse en de Chileense revolutie

Raoul Vaneigem (31 januari 2020) [Vertaling Geert Carpels; geredigeerd en van beeldmateriaal voorzien door thh.]  Bron:libertaire orde.                                                                                                                                                                     

Lees meer »

Kernwapens weg! Een visieloze missie

Henk Witte                                                                                                                                                                                                                                                       

Lees meer »

Artsen zonder Grenzen actief in de V.S.

Henk Witte                                                                                                                                                                                                                                                             

Lees meer »

Competitie verdeelt het werknemersfront

Henk Witte                                                                                                                                                                                                                       

Lees meer »

Omgaan met nepnieuws

Nepnieuws verspreiden is een interessante manier geworden om een goed inkomen te genereren. Als u een gewaarschuwd mens wilt zijn en niet op het verkeerde been gezet wilt worden, gun dan u zelf een kleine vijftien minuten en bekijk de video.

Lees meer »

Pas op voor mensen!

Henk Witte                                                                                                                                                                                                     

Lees meer »

 

De meeste werknemers hadden in de twintiger jaren geen recht op vakantiegeld, behalve een kleine groep die je het witte-boorden-proletariaat kunt noemen. Vakbonden, met name de socialistische vakbond N.V.V. samen met de S.D.A.P. (voorloper PvdA), hebben  zich altijd ingezet voor vakantiedagen en later voor vakantiegeld.  De diamantbewerkersbond ANDB boekte in 1910 als eerste een opvallend succes met een week vakantie, overigens zonder doorbetaling van loon.  In de jaren twintig ontstond het idee van vakantiegeld. Dat werd in 1966 een wettelijk recht.  Eind jaren dertig had al 80% betaalde vakantie in Neder-land. Daar is flink wat strijd voor gevoerd. In 1928 werd nog een half jaar lang door loodgieters gestaakt. 

Links gunt rechts ook het profijt van vooruitstrevendheid

Ze zouden er echter onderhand zelf ook wel iets voor mogen doen.

 

4-4-2020 Henk Witte

Politiek shoppen

Het verschil tussen politiek links en politiek rechts zou aan het vervagen zijn. Een opvatting die je steeds vaker hoort. Het is inderdaad zo dat mensen meer een meer ook politiek ‘winkelen’ naar persoonlijke behoeftes, maar dat er geen verschil meer zou bestaan tussen rechts en links in de politiek is onzin. Er bestaat wel degelijk nog altijd een duidelijke scheidslijn tussen rechts en links, een scherpe lijn zelfs. Een onderscheid dat gebaseerd is op het feit dat rechts in het algemeen de wereld accepteert zoals die is en dat links nog wel wat aan die wereld wil verbeteren.

Behouden

De wereld accepteren zoals deze is houdt in dat men zich conformeert of tenminste neerlegt bij de – door de mens – opgebouwde structuren. Structuren die vooral gebaseerd zijn op geld en macht en die omwille daarvan onrechtvaardigheid, onge-lijkheid, verdeeldheid en onvei-ligheid in stand houden. Het zijn de behoudende mensen onder ons. Mensen die alles het liefst bij het oude, vertrouwde laten. ‘Je weet wel wat je hebt, maar niet wat je krijgt.’ Het zijn de sceptici die de ontwikkeling van de stoommachine met wantrouwen bekeken, die paard en wagen lang bleven verkiezen boven die luidruchtige en gevaarlijk snel (40 km/u) rijdende auto.

Veranderen

Linkse mensen kunnen niet accepteren dat de wereld is zoals hij is en zijn er van overtuigd dat veranderingen mogelijk zijn. Zij weigeren ongelijkheid en onrecht-vaardigheid te accepteren als inherent aan onze samenlevingen. Zij leggen zich niet neer bij honger en armoede, bij onderdrukking en uitbuiting, bij de machtsspelletjes en de verdeel- en heerspolitiek. Rechts zet deze mensen  nogal eens weg  als ‘dromers’, als weinig realistisch, als naïef, maar vergeten dat die ‘dromers’ de geschiedenis aan hun kant hebben. Er zijn altijd mensen geweest die bereid waren hun kop boven het maaiveld uit te steken. In het verleden niet zelden met gevaar voor eigen leven of door anderszins in de problemen te komen. Zij durfden vraagtekens te zetten bij eeuwenlang ingebakken ‘waarheden’. Zij durfden het aan om de bijl in de wortels van doctrines en van instituties te slaan en de dogma’s van de kerk ter discussie te stellen.

Voorhoede

Het is aan dit soort mensen te danken dat de verlichting in het Westen is ingetreden. Vrijdenkers als Spinoza, Voltaire en idealist Immanuel Kant waren de wegbereiders naar mondigheid van de burgers, het recht op inspraak, het recht op vrije meningsuiting, het bewerkstelligen van grondrechten. Het waren deze mensen en hun volgers die de invloed en macht van de kerk op het dagelijks bestaan van de mens wisten terug te dringen. Het waren socialisten en links liberalen die streefden naar de geestelijke bevrijding van de mens. De ‘dromers’ dus.

De successen

Het zijn ook dit type mensen die zich hard gemaakt hebben voor de ‘bevrijding’ van de arbeiders. Ze streden voor gelijke rechten. Zij hebben alle verworvenheden waar we nu allemaal van profiteren bewerkstelligd; het algemeen kiesrecht, de vrouwenemancipatie, de bereikbaarheid van goed onderwijs, het recht op vakan-tiedagen, de afschaffing van de kinderarbeid, de ziektewet, de sociale woningbouw en meer recent de A.O.W. en de verdere bevrijding van het individu tijdens ‘de linkse’ jaren zestig, de verkorte werkweek (vrije zaterdag) de inspraak op de werkvloer (ondernemingsraden). Het zijn de mensen die vooraan gingen staan, staakten, de straat op gingen, de klappen opvingen, ontslag riskeerden of zelfs kregen. Het zijn de idealisten.

Aan de kant

Rechts was altijd behoudend, conservatief, hield zich afzijdig en onderwierp zich aan de druk van de kerk die ‘Die Rooien’ verketterden en tegen wie ze vanaf de kansel werden opgezet. Sterker; rechts verzette zich niet zelden, aangemoedigd door kerk en kapitaal, fysiek tegen die voor-uitstrevendheid. Het heeft al die veranderingen niet kunnen tegen-houden en inmiddels profiteren we allemaal, ook gemakzuchtig rechts, van al die door links bevochten verworvenheden. Gemakzuchtig rechts, de profiteurs. De mensen die de ander de kastanjes uit het vuur laten halen.

Hoop

De wereld is nog steeds niet volmaakt. De verlichting, ingezet in de 18e eeuw, is verre van afgerond. De multinationals zijn met hun macht en invloed op het dagelijks leven van de mens de leenheren van deze tijd. Nog steeds is het lot van de mens in handen van een handvol machtigen. Zij beslissen over oorlog en vrede. Over vijandigheid of saamhorigheid. Over samenwerking of tegenwerking.

De hoop is gevestigd op de dro-mers, de idealisten, de vooruit-strevenden, op mensen die altijd weer bereid zullen zijn om ‘de barricaden’ op te gaan. Mensen voor wie persoonlijk welzijn onlosmakelijk verbonden is met het welzijn van anderen. Op de nieuwe Spinoza’s, de Kants, de Voltaires en al hun progressieve volgers. Het kunnen er niet genoeg zijn.

 


De bedreiging van de aarde vraagt om een keuze: militaire legers of civiele legers

2-4-2020 Henk Witte

De enige kans om van oorlog af te komen is ofwel een herschikking van de economie, gebaseerd op een geheel nieuwe orde ofwel een alternatief voor de wapenindustrie die een vergelijkbare economische continuïteit in zich heeft. 

 

Het is bekend; de oorlogsindustrie en alles wat daar economisch gezien aan geketend is de grote katalysator van onze wereldeconomie. Alle middelen die de vele legers op deze aarde ter beschikking moeten hebben om, als dat nodig is, de strijd aan te kunnen gaan - van schoeisel tot vliegdekschepen en van veiligheidsbrillen tot raketsystemen -, helpen miljoenen mensen in de diverse landen aan een belegde boterham. Zo goed als ook de bouwsector, die voorziet in de gewenste huisvesting, opslagruimtes en hangars, de wegenbouwers en aanverwante sectoren die zorg dragen voor de benodigde infrastructuur en het totaal aan producten, materiaal  en arbeid dat de voedselvoorziening met zich meebrengt gezamenlijk een kolossale hoeveelheid werk schept.

Die motor is, mag gezegd, van levensbelang en dat die zelfde motor vrijwel continue dood en verderf zaait, waar is de uitdrukking ‘de een zijn dood is de ander zijn brood’ meer van toepassing, wordt dan ook door de ‘machinisten’ van deze economische machinekamer als niet meer dan een vervelend maar noodzakelijk neveneffect gezien, naïeve of misschien beter gezegd hypocriete quasi verontwaardigde volksvertegen-woordigers die op hun achterste benen staan als weer eens onschuldige burgers het slachtoffer zijn, ten spijt.

Zo lang onze kapitalistische economie op deze wijze geordend is zal aan die situatie geen einde komen. Oorlogen zullen steeds, stiekem of soms zelfs openlijk brutaal, (denk aan de valse voorwendselen voor de oorlog tegen Sadam Hussein destijds), door de eerder genoemde machinisten met op de achtergrond de aansturende grootverdieners worden aangejaagd. Steeds als de ene strijd op zijn einde loopt en de productiecijfers een dalende lijn gaan vertonen, wordt er wel weer elders een conflict in het leven geroepen. Machtswellustelingen, egotrippende leiders, sadistische oorlogszuchtigen en geloofsfanaten genoeg die voor dit lucratieve karretje zijn te spannen.

De enige kans om van oorlog af te komen is ofwel een herschikking van de economie, gebaseerd op een geheel nieuwe orde ofwel een alternatief voor de wapenindustrie die een vergelijkbare economische continuïteit in zich heeft.  Voor wat betreft een gelijkwaardig alternatief doet zich in de klimaatcrisis, door de coronacrisis even naar de achtergrond, wellicht nu die kans voor. Geleidelijk aan zal het toch ook tot al die gewetenloze aanstokers door moeten gaan dringen dat al die schermutselingen in geen verhouding staan tot de totale bedreiging die de klimaatontwikkeling vormt.

 
Meer dan driehonderd miljoen mensen wonen in een gebied dat door stijging van de zeespiegel in de nabije toekomst jaarlijks zal overstromen en daardoor nagenoeg onleefbaar zal worden. Landen of landsgebieden zoals Bangladesh, het gehele voormalige Zuid-Vietnam en steden als Mumbai, Basra, en Alexandrië komen definitief geheel of gedeeltelijk onder water, maar ook Groot-Brittannië zal moeten ervaren dat al dat gedoe rond de Brexit peanuts zal blijken te zijn als een belangrijk deel van het land gaat onderlopen, evenals dat bijvoorbeeld in Brazilië en Florida het geval zal zijn. En dan hebben we het nog slechts over dat ene aspect van de klimaatontwikkeling. Wereldsteden worden door de luchtvervuilende smog bijna onleefbaar en het is meer dan voorstelbaar dat de klimaatellende een exodus op gang brengt waarbij de vluchtelingenstromen van de laatste jaren schril zullen afsteken. Veel van die landen die nu door het water bedreigd gaan worden hebben in het verleden nooit de noodzaak gehad of gezien om ook maar iets aan bescherming te doen. In Engeland bijvoorbeeld is nauwelijks iets behoorlijks aan dijkbescherming gedaan en ook in grote, voor wat overstromingen betreft kwetsbare delen in de Verenigde staten heeft men een degelijke bescherming tot dusverre achter wegen gelaten.

Die klimaatontwikkeling nu biedt ons, de mensheid, wellicht de kans om al het wapentuig om te smeden tot gereedschappen die nodig zijn om de klimaatdreiging af te wenden en ons te beschermen tegen het intussen al onvermijdelijke. Enorme projecten zullen van de grond moeten komen om daar waar vereist dijken en dammen aan te leggen, rivieren en kanalen om te leiden, grote noodzakelijke infra structurele veranderingen en aanpassingen te bewerkstelligen en in het verkassen van industrieën, kantoren en mensen uit kwetsbare gebieden. Zie de situatie in Indonesië waar de hoofdstad moet worden verplaatst. Allemaal noodzakelijkheden die tegelijkertijd een kans zijn voor de wereldeconomie om de bakens te verzetten. Van dood en verderf zaaiende en destructieve oorlogsindustrie naar een constructieve aanpak van de veiligstelling van het leven op onze aarde.

Hoog tijd dat de Verenigde Naties hierover eens een grote conferentie op touw zet.

 

Geraakt het kapitalisme in crisis?

21-3-2020 Henk Witte

Sommigen menen dat de coronacrisis wel eens invloed zou kunnen hebben op de organisatie van onze samenleving. Dat we bijvoorbeeld anders tegen het globalisme, althans het economische aspect ervan, gaan aankijken. Moeten we misschien terug naar kleinschaliger economieën. Economieën waarin we, zeker ten aanzien van essentiële dingen, minder afhankelijk zijn van andere regio’s. Die afhankelijkheid is kwetsbaar gebleken - productie van mondkapjes en beademingsapparatuur - en dat is niet voor de eerste keer. Velen van ons herinneren zich de oliecrises en iedereen staat nog de teruggang van 2008 voor de geest, veroorzaakt door bedenkelijke bank- en hypotheekconstructies in de V.S. Het lijkt allemaal te pleiten voor een grotere mate van selfsupport per land of per regio.  

Of de wereld er na de huidige pandemie ook werkelijk anders gaat uitzien valt echter zeer te betwijfelen. Geluiden van wenselijke verandering van ons economische en financiële systeem waren ook te horen tijdens de crisis van 2008, maar nadat herstel zijn intrede ging doen werden we ook weer snel overgeleverd aan de oude structuren en machtsverhoudingen van het kapitalisme. De banken, waar destijds alle ellende begon, kregen weer dezelfde invloedrijke posities.

 

Kwetsbaar

Feitelijk toont het kapitalisme haar kwetsbaarheid. Winstbejag, uitbuiting in lage loonlanden, corruptie en machtspolitiek; het zijn de ingrediënten die leiden tot een enge concentratie en monopolies van de productieprocessen. Het zijn niet de eerste tekenen van zwakte die we in deze tijd waarnemen. Niet zo lang geleden schreef de journaliste Sarah Leonard in de New York Times: “De kapitalistische orde van na de Koude Oorlog heeft gefaald: zowel in Europa alsook in de V.S.  hebben de jongeren het minder goed dan hun ouders en zijn veel jongeren te arm om een nieuw gezinsleven te beginnen. In de VS gaan ze gebukt onder de studieschulden terwijl er moeilijk werk gevonden wordt”. Een vaststelling die vrijwel één op één op ons eigen land te projecteren is. Het is een opmerkelijke quote in een sterk kapitalistische krant.

 

Toenemende belangstelling

Net zo opmerkelijk als de stijgende belangstelling in de V.S., - het kapitalistische land bij uitstek – voor het socialistische gedachtengoed. De grote steun voor iemand als Bernie Sanders is daarvan een weerspiegeling. De jongeren zoeken er meer en meer naar een alternatief voor het kapitalisme. Meer dan vijftig procent van de mensen tussen 18 en 29 jaar verwerpt het kapitalisme en een derde staat positief ten opzichte van het socialisme. De opvatting dat regeringen en gevestigde politici in dienst staan van het kapitaal en dat daarbij het staatsapparaat en de gerechtelijke macht hun gereed-schappen zijn neemt sterk toe.

 

Angst

Daarentegen zijn er nog altijd veel mensen, vooral dus de ouderen, die terugschrikken voor het socialisme.   Opgegroeid met het – gecon-strueerde – vijandsbeeld en met de heksenjacht van Mc. Carthy is voor hen het socialisme hetzelfde als het communisme.  Bovendien is het beeld dat de voormalige Sovjet Unie en andere andere Marxistisch geknede landen hebben opgeroepen waar het gaat om democratie ook niet echt rooskleurig. Ook de huidige stand van zaken in het ‘nieuwe’ Rusland is een weinig verleidelijk alternatief. Het zijn terechte reserves, maar wel reserves waar een vette kanttekening bij geplaatst dient te worden.

Die kanttekening betreft het Rusland, direct na de revolutie in 1917. Die revolutie was de eerste bewuste poging van de arbeidersklasse om niet alleen het kapitalisme omver te werpen, maar ook te bouwen aan een nieuwe, socialistische samenleving. De Sovjet-Unie was in de eerste periode na de revolutie de meest democratische natie ter wereld: werkenden en landbouwers ston-den op democratische wijze aan de leiding van het land via hun raden (in het Russisch: ‘sovjets’). Het was de eerste staat ter wereld die vrouwen volledige gelijke rechten gaf, zoals het stemrecht maar ook het recht op abortus. Homo-seksualiteit werd gelegaliseerd.

 

Bedreiging

Lenin en Trotski hebben altijd uitgelegd dat het niet mogelijk is om socialisme te vestigen in één land. Voor hen kon een socialistisch geordende staat niet overleven in een overigens kapitalistische wereld. Het socialisme moest dus worden verbreid. De kapitalistische landen voelden de dreiging en 21 landen vielen Rusland binnen om de contra revolutie van de Russische kapitalisten,  tsaristen  en groot-grondbezitters te steunen. Onder die landen o.a. de V.S., Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en Japan. De contrarevolutie zou het einde inluiden van het kortstondig socialistisch experiment. Het land was nadat de Bolsjewieken van Lenin de burger-oorlog hadden gewonnen vermoeid en verarmd in onbalans geraakt en in die situatie trok in 1922 Stalin de macht naar zich toe. 

De beoogde socialistisch staat werd een communistische dictatuur met enerzijds een enorme economische opleving, maar anderzijds ook met verschrikkelijke gevolgen. Tijdens Stalins repressieve bewind vonden maar liefst  23 miljoen Russen de dood. Helaas is dit beeld van de geschiedenis als we over het socialisme, het communisme oordelen gaan overheersen en heeft het onze heldere kijk op wat het socialisme zou kunnen betekenen vertroebeld.

 

Doelen

Velen denken dat het bij het socialisme vooral gaat om verdeling van rijkdom. Natuurlijk is een eerlijke verdeling van geld en middelen een belangrijk doel, maar het socialisme gaat veel verder. Het gaat ook om beslissingen over wat er ge-produceerd wordt en hoe. Het gaat er ook om dat een eind wordt gemaakt aan de verspilling die vandaag in onder meer de reclamesector of de wapenindustrie bestaat. Een ander groot doel is het anders inrichten van de arbeids-processen. Nu wordt aan een steeds verder slinkende groep gevraagd harder te werken, terwijl anderen, veelal jongeren, langs de kant staan omdat ze geen werk vinden en geen toekomst op kunnen bouwen.

Een socialistische staatsvorm zou de bedrijven, de kleine zelfstandigen uitgesloten, onder democratische controle van de gemeenschap plaatsen en er bijvoorbeeld voor zorgen dat winsten terugvloeien naar de gemeenschap, dat iedereen deel-neemt aan beslissingsprocessen en dat verkozenen doorlopend verant-woording afleggen en afzetbaar zijn door hun kiezers.

 

Omwenteling

We streven allemaal, uitgezonderd de machtswellustelingen of de op het grote geld beluste egoïsten, naar een vreedzame en recht-vaardige wereld. Het heeft er helaas alle schijn van dat dit binnen de kapitalistische structuren nooit en te nimmer zal lukken. De tijd en de mens zullen in de nabije toekomst in gezamenlijkheid vrijwel zeker een andere orde gaan afdwingen. Een omwenteling waarbij de goede kanten van het huidige systeem, zoals de vrijheid van vereniging, samenkomst, onderwijs en Gods-dienst en de vrijheid van me-ningsuiting en die uit het so-cialistische gedachtengoed met elkaar verenigd worden. Een verbond dat leidt tot die recht-vaardige wereld waar we allemaal zo naar uitzien.