Kunnen we de democratie aan burgers overlaten?

Gepubliceerd op 17 april 2020 om 17:49

 

 

Henk Witte                                                                                                                                                                                          Te pas en te onpas wordt er geroepen om meer democratie waarbij het referendum wordt opgevoerd als het wondermiddel en dat allemaal met de voorstelling dat de kiezer best in staat zou zijn tot weloverwogen meningsvorming. Inderdaad; een deel van de kiezers zal ongetwijfeld de moeite nemen om zich serieus in vraagstukken te verdiepen, zal door (specifieke) opleiding en kennis best in staat zijn zich een degelijk onderbouwde mening over een kwestie te vormen. Een deel heeft inzicht, kennis en het vermogen om redelijk objectief en genuanceerd bepaalde problematieken naar waarde te schatten.

 

De kiezer is dom

Maar laten we ons zelf niet voor de gek houden; het overgrote deel van ons, schrijver dezes incluis, heeft niet die brede kennis, heeft geen verstand van alles, mist op tal van terreinen de verdieping en ontbeert het zicht op samenhang. Toch is er een grote groep van mensen die belangrijke beslissingen kennelijk liever over laten aan het onvermogen van (een evident deel van) de bevolking dan aan de door ons gekozen politici die dag dagelijks met de problemen aan de slag zijn, die de specifieke kennis hebben dan wel kunnen aanroepen, die uitvoerig geïnformeerd zijn of worden, die politieke ervaring hebben, die zicht hebben op de verschillende invalshoeken van een probleem, die samenhang met andere vraagstukken overzien, die kunnen waken over enige consistentie van beleid en die, niet in de laatste plaats, in staat moeten worden geacht emoties ondergeschikt te doen zijn aan een verstandelijke benadering. Te menen dat de kiezer zich kan meten met de politicus en zijn bagage is dan ook nogal aanmatigend.

De politici zelf laten niet af steeds weer uit te spreken dat de kiezer niet dom is. Zij zeggen dit om electorale redenen tegen beter weten in, want natuurlijk zijn er domme kiezers. Dom in de zin van te onwetend om te kunnen oordelen en in die zin kan zelfs gesteld worden dat nagenoeg alle kiezers dom zijn. Niet iedereen beheerst alle terreinen van beleid. Niet iedereen dus is onbeperkt in beoordelingsvermogen bij de verschillende vraagstukken. Niettemin; het is onvermogen dat mede de richting van ons bestaan bepaalt.

Let wel; dit is geen aanklacht tegen domheid. Niet iedereen kan alles weten. Ik ben zelf dom op tal van terreinen en wens me dan ook niet in te laten met onderwerpen waar ik weinig of helemaal geen verstand van heb. Dan vertrouw ik op deskundigheid achter de politici en op het oordeel van mensen die wel verstand van zaken hebben.

 

De kiezer is asociaal

Huftergedrag is aan de orde van de dag. Op de sociale-media zijn nauwelijks nog fatsoenlijke woorden te vinden. Om het minste geringste wordt iemand de ernstigste ziektes of zelfs de dood toegewenst. Anti-Joodse spreekkoren vullen de stadions, hulpverleners worden aangevallen en op straat kunnen de meest stupide uitlatingen en verwensingen zonder moeite door camera of microfoon worden geregistreerd. Ook dit zijn kiezers. Ook zij geven mede richting aan uw en mijn bestaan. Zij maken een keuze die past binnen hun mentaliteit en dat is niet de meest verheffende. Het bijbehorend niveau kan zo maar een volksvertegenwoordiger zijn.

 

De kiezer wordt misleid
Er is een toenemende kans dat de kiezers via nep-nieuws op het verkeerde been worden gezet en dat deze dus een mening meer en meer gaan baseren op – bewust – foutieve informatie. Sociale media als Facebook, vaak volgestouwd met volstrekte onzin maar niettemin door velen beschouwd als serieuze nieuwsbron, dreigen in toenemende mate het kiezersgedrag te bepalen. Ook deze kiezers geven richting aan uw en mijn bestaan.

Door al die factoren samen met het toenemend populisme ligt chaos op de loer.  Het lijkt dan ook verstandig om het voorlopig bij de reguliere verkiezingen te houden. Laat de overheid er de komende tijd maar eens over na denken hoe de kiezer beter kan worden ingevoerd in het politieke bedrijf en de vele afwegingen waar politici bij keuzes mee te maken hebben.


Reactie plaatsen

Reacties

Peter
5 maanden geleden

Jammer dat de discussie over democratie vaak gaat over representatie vs het referendum. Er is meer dan dat, zoals burgerraden. Een representatieve steekproef van de bevolking laat zich voorlichten door experts en neemt vervolgens een besluit, zonder zich zorgen te maken over hun herverkiezing (die is er sowieso niet). Geen politici meer die kiezers naar de mond praten..

Kijk eens wat dat heeft opgeleverd in Ierland: https://en.wikipedia.org/wiki/Citizens%27_Assembly_(Ireland)#Climate_change

Hier kun je meer vinden: https://citizensassemblies.org/

Verder gaat democratie natuurlijk niet alleen over de staat, maar ook over het bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen. Met name het bedrijfsleven kent een sterk hiërarchische structuur. Wie zijn mond opentrekt, kan vertrekken. En als elders de lonen lager zijn, verplaatsen we het productieproces gewoon. Hoe anders zou dit zijn als de arbeider meebeslist over zijn eigen lot.

Peter
5 maanden geleden

O, en je bericht aan Frontaal Naakt om deze website onder de aandacht te brengen is geslaagd. ;)