Politieke versnippering: verrijking of verarming?

Gepubliceerd op 21 april 2020 om 12:07

 

 

Henk Witte                                                                                                                                                                                              Onze democratie is gebaat bij een verhoging van de kiesdrempel. Versnippering, of versplintering zo u wilt, leidt tot kleinere politieke eenheden van weldenkend en minder weldenkend vermogen in de Tweede Kamer. Een Kamer waarin die politieke eenheden zich voortdurend geconfronteerd en belast weten met een grote hoeveelheid aan vraagstukken. Vraagstukken waarvan de complexiteit veelal enorm is, steeds ingewikkelder wordt  en waarvan de samenhang tussen de diverse problematieken uit vaak ook verschillende portefeuilles vaak evident is.

Alle Kamerleden kennen bij het aan de slag gaan met hun vertegenwoordigende roeping een moment van totale ontnuchtering. Stapels verslagen en rapporten Een worsteling staat te beginnen. Kleine fracties zijn door de personele samenstelling fysiek gezien onmogelijk  in staat al die vraagstukken die ze op hun bordje gelegd zien te behappen. Delegeren is er niet bij. Zij zullen er zelf mee aan de slag moeten en zich genoodzaakt zien keuzes te maken. Bovendien hebben kleinere fracties per definitie minder kennis in huis.

Vraagstukken waarmee electoraal gescoord kan worden en die derhalve doorgaans vooral de meerderheid dienen en vraagstukken waarover binnen de fractie zelf wat kennis of toevallige interesse in huis is zullen de aandacht krijgen.  Vele, vooral minder in het oog springende problematieken en onderwerpen en zaken die minderheden raken zullen  in Delft ondergespit worden en noodgedwongen aan stof en rag worden overgeleverd. De samenhang die er vaak tussen de verschillende onderwerpen is zal volledig buiten het gezichtsveld blijven. Kortom; versplintering lijkt verrijking omdat er meer geluiden in de Kamer te horen zijn en misschien meer burgers ‘hun’ opvatting horen verkondigen, maar die verrijking is schijn. Versplintering is verarming, kleine fracties missen vaak de diepgang en verschralen het debat. Ogenschijnlijk lijken ook kleine fracties hun mannetje of vrouwtje te staan. Vooral bij onderwerpen die door camera’s geregistreerd worden zullen zij zich weten te manifesteren. Maar buiten het zicht blijven al die momenten dat ze het moeten laten afweten. Forum voor Democratie is hier, met twee Kamerzetels een scherp voorbeeld van. Die partij presteert het zelfs om bij diverse onderwerpen niet eens aan de beraadslagingen deel te nemen en de zetels leeg te laten.

Daar komt nog eens bij dat kleinere fracties wellicht gevoeliger zullen zijn voor lobbyisten en hen meer macht geven dan wenselijk is. Zij zullen, bij gebrek aan tijd de verleiding niet kunnen weerstaan om de invalshoeken met betrekking tot vraagstukken van deze lobbyisten over te nemen en er de schijn van aandacht voor het probleem mee op kunnen houden.

Een ander nadeel is dat het bij zo’n groot aantal fracties als in ons land voor de burger lastig te volgen is wie nou precies voor het beleid dat gevoerd wordt (mede) verantwoordelijk is. Onze democratie is behoorlijk onoverzichtelijk en de verwarring die daaruit ontstaat zou wel eens mede het effect kunnen opleveren dat de burger zich onvoldoende bij het democratisch proces betrokken voelt. Weet u precies welke fracties voor of tegen een bepaald wetsvoorstel hebben gestemd. Kent u in het algemeen het stemgedrag van al die dertien fracties in de Kamer? Ik merk daar ten overvloede nog maar eens bij op dat niet de regering verantwoordelijk is voor het beleid, maar de Tweede Kamer in haar goedkeuring aan beleidsvoornemens.

In zo’n situatie is voor de verschillende partijen de verleiding groot om 1. het accent te leggen bij de populaire onderwerpen en 2.  veel,  wellicht onverantwoord veel energie te steken in het voor het voetlicht brengen van standpunten waarbij dan ook nog eens een presentatie die de werkelijkheid geen eer aan doet, op de loer ligt. Alles om maar zo goed mogelijk ‘over te komen’.

Bovendien knelt er iets als een partijtje met slechts enkele zetels, denk aan de SGP, een doorslaggevende rol kan spelen bij de vorming van een coalitie, daar waar – kiezers van - partijen met vijftien of meer zetels buitenspel komen te staan.

Tenslotte leidt een groot aantal partijen, Nederland is met dertien fracties een grote uitzondering daar waar de Europese landen gemiddeld vier fracties tellen, tot soms behoorlijke vertraging van het democratisch proces. Om over de vaak moeizame coalitievorming nog maar niet te spreken.

Samenvattend zou het, hoewel een ogenschijnlijke tegenstrijdigheid, wel eens zo kunnen zijn dat een vermindering van het aantal keuze mogelijkheden de burger, de zuiverheid èn de democratie dient.

 

 

 

 


Reactie plaatsen

Reacties

Han Driesprong
3 maanden geleden

Ziet er allemaal professioneel uit. Mooie opmaak. Die rode letters op grijs doen het goed.