Een nieuwe weg

Gepubliceerd op 9 juni 2020 om 15:53

Henk Witte

 

 

Het geluid om na de corona epidemie het roer economisch gezien volledig om te gooien wordt steeds luider, de argumenten steeds sterker. Afgelopen zondag was er in Buitenhof een goed onderbouwd pleidooi te horen uit de mond van de Knack redacteur en bioloog Dirk Draulans. Een gloedvol betoog over, wat hem betreft, het einde van de vrije markt, het ongebreideld binnen dringen in de natuurlijke habitat van dieren en planten, het veel te overvloedig reisverkeer, het terugdringen van consumptie. Kortom; we moeten niet langer boven onze stand leven, zoals Draulans ons gedrag uitdrukte.

Die andere visie op de samenleving moet een wereldwijde visie zijn wil het succesvol kunnen zijn. Dat maakt de kans groot dat de landen, de naties op elkaar gaan zitten wachten of aan eindeloze overlegprocessen beginnen die uiteindelijk veel te laat tot iets of wellicht zelfs helemaal niets leiden. De lidstaten van de Europese Unie zullen, mocht het al tot enige bezinning komen, ongetwijfeld wijzen op een gezamenlijke aanpak. Een politiek van vertraging en zo mogelijk afstel.  Een traagheid bovendien waarin de bestaande structuren zich kunnen herstellen, het vertrouwen in de ‘oude’ economie terugkomt met als gevolg dat er nog slechts een enkele roepende in de woestijn zal overblijven.

Hoewel Nederland, gezien haar afhankelijkheid van de handel met het buitenland en haar doorvoerfunctie niet in de gemakkelijkste positie verkeert om het voortouw in de richting van een nieuwe samenlevingsvorm te nemen, zou er wel een interessante uitdaging in kunnen liggen. Nederland kan zich, los van wat andere landen al dan niet doen, onderscheiden, voorop gaan lopen en de uitdaging moeten voelen om een voorbeeld te zijn in een gewenste ontwikkeling. Niet eenvoudig, te meer omdat ons land bij een exportland is met bovendien een belangrijke doorvoerfunctie naar het achterland. Onze afhankelijkheid van het buitenland is dus groot. Dit mag echter initiatieven naar een andere samenlevingsvorm niet in de weg staan.   Ook de Europese wet- en regelgeving en alle bestaande afspraken mogen geen obstakel zijn. Mij dunkt dat bij geschillen het Europese Hof met de talrijke argumenten te overtuigen is van de noodzaak tot verandering.

Een eerste stap die ons land zou moeten zetten is die naar een vorm van steekprotectionisme . Waarom moet een aannemer uit Breda naar Amersfoort rijden om daar een klus te klaren en vervolgens een aannemer uit Arnhem naar Bergen op Zoom. Of waarom zou een kaasleverancier uit Leiden iedere dag zijn waar in Hoogeveen af gaan leveren terwijl een collega van hem dagelijks van Heerenveen naar Rotterdam rijdt. Het is toch belachelijk dat een bedrijf uit Lelystad brandblussers gaat controleren in Breda, terwijl een bedrijf uit Breda datzelfde gaat doen in Lelystad. Dit soort situaties doen zich dagelijks in veelvoud in tal van branches voor. Maak de afspraak dat de aannemer uit Eindhoven zich niet verder dan vijfentwintig kilometer van Eindhoven beweegt en ga daarbij uit van de situering van het Hoofdkantoor om te voorkomen dat aannemers nevenvestigingen als uitgangspunt kunnen gebruiken.

Een andere keus is die kleinschaligheid, een visie die al min of meer besloten ligt in het hiervoor voorgestelde streekprotectionisme. Nadat decennia lang de kleine winkeltjes door de groot winkelbedrijven de strot is omgedraaid, wordt het nu tijd een beleid te ontwikkelen dat er op gericht is de kleine middenstander weer het leven te gunnen. Het is absurd dat overwogen wordt de HEMA te redden (waarom niet bij V&D) terwijl diezelfde HEMA met de bloeddorstigheid van het grootkapitaal de kleine winkelier heeft weggedrukt en bovendien al in de problemen zat voor de crisis.

Bij die omzetting naar kleinschaligheid hoort ook het aan banden leggen van al die internetverkopers, die het presteren om met een enkel piepklein pakje door een stad heen te crossen om toch maar zo snel mogelijk te leveren, de policy van de onderneming in zijn steeds heviger wordende concurrentiestrijd. Ook hier geldt; gun de middenstander op loopafstand die omzet. Natuurlijk zijn er producten die niet snel kleinschalig bij welke buurtwinkel ook te halen zullen zijn, maar begrens dat aanbod.

Die infrastructuur op haar beurt zal drastisch herzien moeten worden, te beginnen met de herinrichting van woon- en leefgebieden. De hele opzet van buurten en wijken dient veranderd te worden. Schep wooncommunes die verregaand zelfvoorzienend zijn. Om te beginnen zal in zo’n wijk grond vrijgemaakt moeten worden voor het in coöperatie kweken van groente en andere voedselproducten. Aan elke rand van een wijk of van enkele wijken zou een groot gebied ingericht moeten worden voor collectieve voorziening ten behoeve van de bewoners in die wijk(en). Zo zou er om te beginnen een groot parkeerterrein aangelegd moeten worden. Auto’s mogen niet verder de wijk in, er zal op de parkeerplaatsen overgestapt moeten worden op ‘golf’ karretjes. Bij dat parkeerterrein moeten winkeltjes en kleinschalige werkplaatsjes komen, alsook een garage en een benzine tank station, respectievelijk een punt met laadpalen. Er zijn nog tal van voorbeelden voor een collectieve aanpak voorhanden. Leg bovendien in de kern van enkele woonwijken een recreatieve plek aan in waar gewandeld,  gesport, geravot, gemountainbiked en gezwommen kan worden, zodat de noodzaak om de auto te nemen om te recreëren voor een belangrijk deel wordt weggenomen.

Waarachtig, genoeg mogelijkheden om voorop te lopen en een voorbeeld te zijn.


Reactie plaatsen

Reacties

René
een maand geleden

Hoi Henk, met het lezen van jouw stukje moest ik denken aan een gesprek met mijn kleindochter over de Verlichting. Voltaire was in zijn tijd, 18e eeuw, niet de enige kritische geest. Sinds de wetenschappelijke revolutie is het vertrouwen in eigen verstand enorm gegroeid. Maar...ook al in de tijd van Voltaire was niet iedereen het met hem eens, neem bijv. Jean Jacques Rousseau. Verlichte denkers debatteerden en dachten kritisch na. Dat is het mooie van elke periode in onze geschiedenis. In jouw verhaal moet de infrastructuur herzien worden, wooncommunes, het coöperatief kweken van groente en ga zo maar door. De wens is de vader van de gedachte? Helaas laat de mens zich niet leiden, denk maar aan de maatregelen in deze corona-tijd. Maar...als niemand over deze en andere dingen kritisch na zou denken, zou er ook geen verandering zijn.
Succes met schrijven

Henk Witte
een maand geleden

René,
dank voor je reactie. Leuk dat je met je kleindochter over dit soort dingen kan filosoferen.

Zeker, Voltaire was niet de enige en zeker niet zonder tegenstand. Maar de vooruitgang is mede en misschien zelfs enkel te danken aan dagdromers, waarbij nagenoeg altijd wel de wens de vader van de gedachte was.

Dat is precies wat rechts ontbeert. Ze hebben het als het om linkse mensen gaat daltijd weer over 'drie dromers'maar beseffen niet dat ze intussen voor een belangrijk deel in de wereld van de dromers leven.